Ludwig van Beethoven

 (lista realizacji)

Ur. 16 XII 1770, Bonn. Zm. 26 III 1827, Wiedeń.

Ludwik van Beethoven był synem śpiewaka dworskiej kapeli elektorskiej w Bonn. Ojcu oraz jego muzykalnym krewnym i przyjaciołom zawdzięczał pierwsze wskazówki w dziedzinie muzycznego wykształcenia. Kiedy w 12. roku życia rozpoczął regularną naukę pod kierunkiem Christia­na G. Neefego, był już akompaniatorem tejże dworskiej kapeli; nieco później został zastępcą kapelmistrza. W 1792 dzięki pomocy hr. Waldsteina udał się do Wiednia, by kontynuować studia pod kierunkiem Józefa Haydna, i w mieście tym osiadł już na stałe. Zdobył tam uznanie jako znakomity wirtuoz-pianista, stał się ,,modny" jako nau­czyciel gry fortepianowej, zyskiwały też powodzenie jego kompozycje. Szybko postępująca głuchota zmusiła jednak Beethovena do zrezygno­wania z kariery wirtuozowskiej, jego zaś dzieła, przełamujące utarte konwencje i znacznie wybiegające w przyszłość w stosunku do in­nych muzycznych osiągnięć epoki, stawały się coraz trudniejsze i bar­dziej niezrozumiałe dla współczesnych. Ten właśnie brak zrozumienia wśród ogółu społeczeństwa, kłopoty rodzinne i materialne oraz cho­roby spowodowały, iż ostatnie lata życia kompozytora były szczegól­nie ciężkie.

Bogata twórczość Beethovena obejmuje wszystkie bez wyjątku dzie­dziny, przede wszystkim jednak skupia się na muzyce instrumentalnej. Jego dzieła stanowią szczytowy punkt w rozwoju klasycznej symfo­niki oraz twórczości kameralnej; zarazem jednak w nich właśnie na­stępuje przełamanie kanonów klasycznej formy sonatowej: ostatnie sonaty fortepianowe, kwartety smyczkowe czy "IX Symfonia" zarówno swym charakterem i treścią, jak sposobem traktowania problemów formalnych, zwiastują już w pełni nadejście epoki romantycznej. Był Beethoven nieporównanym mistrzem w dziedzinie techniki wariacyjnej, z której umiał wyciągnąć konsekwencje w przetworzeniowych partiach utworów utrzymanych w formie sonatowej. Owe partie przetworzeniowe rozbudował ogromnie, w porównaniu do dzieł swych poprzedników - Haydna czy Mozarta - i spiętrzając w nich potężne konflikty, nadał im centralne znaczenie w rozwoju całości formy. Takie założe­nia formalne były logiczną konsekwencją poszukiwań zmierzających do przekazania muzycznymi środkami możliwie najpotężniejszego ła­dunku dramatycznego. Wydawałoby się, że ów pierwiastek drama­tyczny, tak potężną odgrywający rolę w muzyce Beethovena, będzie go predestynował do twórczości scenicznej, jednak parokrotnie podej­mowane próby w tej dziedzinie dały w rezultacie jedną tylko operę - "Fidelio" (pierwotny tytuł - "Leonora").

Źródło: Przewodnik Operowy Józef Kański, PWM 1997