Zygmunt Hübner

nie żyje
ur. 1930-03-23, Warszawa
zm. 1989-01-12, Warszawa

Biografia

HÜBNER Zygmunt

1930-1989

Pseud.: Jan Sulicki; Tumor; Z.H.

Felietonista i publicysta teatralny, aktor, reżyser.

Urodzony 23 marca 1930 w Warszawie; syn Zyg­munta Hübnera, prawnika, i Zofii Julii z Lipińskich. W czasie okupacji niemieckiej przebywał w Warszawie; od 1943 należał do Szarych Szeregów. W czerwcu 1944 wyjechał na wieś w Opoczyń­skie, skąd wrócił do stolicy w maju 1945. Uczęsz­czał do Gimnazjum im. S. Staszica (1945-47), a następnie uczył się w Liceum im. J. Słowackiego, gdzie w 1948 uzyskał maturę. Działał społecznie w organizacjach PCK i YMCA. W 1948 rozpoczął stu­dia z zakresu historii sztuki na Uniwersytecie War­szawskim (zrezygnował w 1950) i równocześnie na Wydziale Aktorskim Państwowej Wyższej Szko­ły Aktorskiej (PWST) w Warszawie (późniejszej Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej im. A. Zelwerowicza). Był członkiem Związku Akademickiej Młodzieży Polskiej (od 1948), potem ZMP, brał udział w pracach Zarządu Głównego ZSP. W 1951-52 prowadził na PWST wykłady z historii teatru. Po uzyskaniu dyplomu w 1952 występował przez kilka miesięcy w Teatrze Ludowym, a potem pod­jął studia na Wydziale Reżyserskim PWST, które łączył z pracą na scenie w Teatrze Polskim. De­biutował jako publicysta teatralny w 1952 artyku­łem pt. "Nasz Teatr - Studio", zamieszczonym na łamach Po prostu (nr 21). Recenzje i artykuły te­atralne publikował w Sztandarze Młodych (1953-55) i w Trybunie Wolności (1954-55; pod pseud. Jan Sulicki). W 1955 ożenił się z Mirosławą Dubrawską, aktorką. W tymże roku przeniósł się do Gdańska, gdzie debiutował jako reżyser w Teatrze Wybrzeże. W 1956 uzyskał dyplom ukończenia Wydziału Reżyserskiego PWST. Na przełomie 1956/57 wyjechał na czteromiesięczne stypendium Międzynarodowego Instytutu Teatralnego (ITI) przy UNESCO do Paryża, Londynu i Rzymu; nad­syłał stamtąd regularne korespondencje do tygo­dników Nowe Sygnały i Po prostu. W 1958 objął stanowisko kierownika artystycznego Teatru Wy­brzeże. W 1960 otrzymał nagrodę MRN w Gdań­sku. W sezonie 1961/62 był reżyserem w Teatrze Polskim w Warszawie. W 1962 podjął pracę we Wrocławiu jako dyrektor Teatru Polskiego i zara­zem kierownik artystyczny Państwowych Teatrów Dramatycznych. W 1963 został kierownikiem arty­stycznym, a także reżyserem Starego Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie. Za działal­ność w tej placówce otrzymał w 1967 nagrodę Mi­nistra Kultury i Sztuki III stopnia; w następnym roku został wyróżniony nagrodą m. Krakowa w dziedzinie kultury. Równocześnie reżyserował spektakle dla Polskiego Radia i Telewizji; wystę­pował również jako aktor teatralny i filmowy. Kontynuował twórczość literacką i publicystyczną. Felietony i artykuły o sztuce teatru publikował m.in. w Odrze (1960-64), Dialogu (od 1966) i w Teatrze (1969-77). W 1969 zrezygnował z prowa­dzenia Starego Teatru i nie związany etatowo z żadną sceną, reżyserował spektakle m.in. w Te­atrze Wybrzeże w Gdańsku, Teatrze Nowym w Ło­dzi, Teatrze Dramatycznym w Warszawie. Za reży­serię "Ulissesa" J. Joyce'a w Teatrze Wybrzeże otrzymał w 1971 Order Stańczyka, przyznawany przez redakcję Literatury. W 1970 objął stanowis­ko sekretarza generalnego Polskiego Ośrodka ITI. W tym samym roku wszedł w skład zespołu peda­gogicznego PWST (od 1972 prodziekan Wydziału Reżyserii Dramatu, od 1975 dziekan). Za cało­kształt pracy scenicznej otrzymał w 1971 nagrodę Klubu Krytyki Teatralnej SDP im. Boya. Współpra­cował jako reżyser z warszawskim Teatrem Współ­czesnym (1972-74) i Teatrem Telewizji. Od 1974 był dyrektorem Teatru Powszechnego w Warsza­wie. Wyjeżdżał dwukrotnie do Stanów Zjednoczo­nych: w 1976 na zaproszenie Georgia State University, gdzie prowadził zajęcia z aktorami oraz zajmował się reżyserią, wygłosił nadto kilka wy­kładów na uniwersytetach w Teksasie i Miami oraz w 1980 w Nowym Jorku i na Festiwalu No­wych Sztuk Amerykańskich w Louisville. W 1978 otrzymał nagrodę Klubu Krytyki Teatralnej SDP im. L. Schillera za reżyserię "Zemsty" A. Fredry, w 1979 nagrodę Prezesa Rady Ministrów I stopnia za twórczość artystyczną w dziedzinie teatru. W 1981 został mianowany profesorem nadzwyczaj­nym w zakresie historii i teorii literatury polskiej. W 1983 otrzymał nagrodę Przewodniczącego Ko­mitetu do Spraw Radia i Telewizji I stopnia za reżyserię "Nie-Boskiej komedii" Z. Krasińskiego, w 1989 przyznano mu pośmiertnie nagrodę im. K. Swinarskiego za sezon 1988/89. Odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi (1965), Krzyżem Ka­walerskim (1969) i Krzyżem Oficerskim (1978) Orderu Odrodzenia Polski, odznaką "Zasłużony Działacz Kultury" (1969). Zmarł 12 stycznia 1989 w Warszawie.

TWÓRCZOŚĆ

1. Rozmowy o teatrze. [Współaut.:] J. Rakowiec­ki. Wwa: Wiedza Powsz. 1953, 218 s. Wyd. 2 uzup. tamże 1955, 159 s.

Praca popularyzatorska nt. teatru.

2. Bogusławski człowiek teatru. [Monografia]. Wwa: Wiedza Powsz. 1958, 380 s.

3. Przepraszam, nic nowego. [Felietony], Wr.: Ossol. 1978, 224 s.

Wybór felietonów publikowanych w Dialogu i Odrze w 1962-1977.

4. Sztuka reżyserii. [Szkice]. Wwa: WAiF 1982, 198 s.

Zawartość: Kłopoty z definicją; Rzut oka wstecz; Reżyser czy­ta sztukę; Reżyser ustala obsadę; Reżyser prowadzi próbę; Re­żyser zasiada na widowni; Reżyser staje za kamerą; Czy reży­serii można nauczyć?; Literatura przedmiotu,

5. Ludzie cesarza. [Utwór dramatyczny]. Dialog 1986 nr 2 s. 5-27. Praprem. Wwa, T. Ateneum 1986.

Wyróżnienie Funduszu Literatury w 1987. Przekł.: czes.: Cisarovi lidé. [Przeł.] E. Sojka. Praha 1988, - hiszp.: Els homes de 1'Emperador. [Przeł.] J.M. de Sagarra i Angel. Escena, Barcelona 1990 nr 5 [dod.]

6. Loki na łysinie. Wybór felietonów z lat 1976-1985. Kr.: WL 1989, 157 s.

Wybór felietonów publikowanych w Dialogu.

7. Wizyta Marszałka. Słuchowisko radiowe. Dia­log 1990 nr 1 s. 7-23.

8. Polityka i teatr. [Eseje]. Kr: WL 1991, 331 s.

Zawartość: Wstęp; Teatr i państwo; Cenzura; Cenzura poza cenzurą; Propaganda; Teatr walczący ...; ... I walka z teatrem; Artysta uwikłany; Posłowie '88.

Nagroda Międzynarodowego Instytutu Teatralnego (ITI) "Te­atralna książka roku" w 1991.

Przekł. ang.: Theater and politics. [Przeł.] J. Kosicka. Evanston, Illinois 1992.

Adaptacje

1. F. Dostojewski: Zbrodnia i kara. Przeł. Cz. Jastrzębiec-Kozłowski. Adapt., insc. i reż. ... Wyst. Gdańsk, T. Wybrzeże 1958. Inna wersja. [Współaut.;] A. Hanuszkiewicz. Wyst. Wwa, T. Powsz. 1964.

2. B. Jasiński: Bal manekinów. Adapt. teatr.: ... TV 1961.

3. K. Brandys: Sposób bycia. Oprac. tekstu i reż.: ..., J. Nowak. Wyst. Kr., Stary T. 1964.

4. B. Jonson: Volpone. Adapt. teatr. ... TV 1965.

5. M. Gogol: Martwe dusze. Tłum. W. Broniewski. Adapt. i reż. ... TV 1966.

6. Czwarty jeździec Apokalipsy. [Widowisko te­lewizyjne]. Scenariusz i realizacja: A. Buszewicz, W. Krakowski, T. Malak pod kierunkiem ... Wyst. Kr., Stary T. 1967.

7. K. Filipowicz: Co jest w człowieku w środku. Scenariusz film. i reż. ... TV 1969.

8. B. Hrabal: Baron Münchhausen. Przeł. E. Witwicka. Scenariusz teatr. i reż. ... TV 1969.

9. A. Camus: Upadek. Przeł. J. Guze. Adapt. te­atr. pt.: Sąd ostateczny: ..., J. Majewski. TV 1970.

10. Moličre: Świętoszek. Przeł. K. Zalewska. Adapt. i reż. ... TV 1971.

11. M. Nowakowski: Gonitwa. Scenariusz film.: ..., M. Nowakowski. Reż. ... TV 1971.

12. R. Bratny: Trzech w linii prostej. [Powieść]. Adapt. tv i reż. ... TV 1973. Druk Teatr Pol. Telew. 1974 nr 1 s. 31-43.

13. K. Moczarski: Rozmowy z katem. Układ tek­stu ... Wyst. Wwa, T. Powsz. 1977.

Przekł.: niem.: Gespräche mit dem Henker. [Przeł.] R. Buschmann. Berlin 1978, - słowac: Rozhovory s katom. [Przeł.] M. Andraš. Bratislava 1979.

14. J. Conrad: W oczach Zachodu. Przeł. W. Tarnawski. Adapt. pt. Spiskowcy: ... i M. Ko­mar. Reż. ... Wyst. Wwa, T. Powsz. 1980.

15.N. Grieg: Upadek. Przeł. A. Skrentni. Układ tekstu i reż. ... Wyst. Wwa, T. Powsz. 1982.

Prace redakcyjne

1. E.G. Craig: O sztuce teatru. Wybór: G. Sinko. Przeł. M. Skibniewska. Wstęp i noty ... Wwa: WAiF 1964, 213 s. [Wyd. 2 uzup.] tamże 1985, 264 s.

2.J. Janicki: Tatko. Wstęp i uwagi insc: ... [Wwa:] LSW 1974, 76 s.

Źródło: Słownik biobibliograficzny "Współcześni polscy pisarze i badacze literatury" t.III, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1994

Zdjęcia


Baza danych zawiera informacje o karierach artystycznych, zatrudnieniu zawodowym i nagrodach wszystkich osób związanych twórczo z polskimi teatrami dramatycznymi, muzycznymi, lalkowymi i polskim filmem od roku 1991 do chwili obecnej. Dane wcześniejsze są sukcesywnie uzupełnianie i docelowo w bazie znajdą się wszystkie szczegóły dotyczące życia teatralnego w Polsce.

Od kwietnia 2004 roku baza codziennie wzbogacana jest o artykuły, które ukazują się w polskiej prasie. Artykuły archiwalne pojawiają się stopniowo.

Od września 2014 roku uruchomiliśmy możliwość zamawiania szczegółowej, elektronicznej kwerendy na temat archiwaliów znajdujących się w zbiorach Pracowni Dokumentacji Teatru.

Wiosną 2015 rozpoczęliśmy współpracę z fundacją sedina.pl tworzącą Internetową Encyklopedię Szczecina oraz Państwową Wyższą Szkołą Teatralną im. Ludwika Solskiego w Krakowie.