biografia | artykuły | archiwalia w IT
teatralna | filmowa | telewizyjna | radiowa | zawodowa | nagrody | odznaczenia | multimedia

Helena Cholewicka

nie żyje
ur. 1848-01-20, Warszawa
zm. 1883-12-13, Nicea

Biografia

CHOLEWICKA Helena Antonina (20 I 1848 Warsza­wa- 13 XII 1883 Nicea), tancerka. Była córką -> Franciszka Józefa Ch. i -> Marii Ch. z Wojciechow­skich, siostrą -> Teodory Ch. Jako uczennica warsz. szkoły baletowej tańczyła 30 I 1862 w kankanie z "Modniarek" a 9 II 1862 partię motylka w szkolnym przedsta­wieniu "Geniusza różowego". 1 IX 1862 została zaangażo­wana do zespołu baletu WTR i już 13 III 1864 tańczyła partię tyt. w "Sylfidzie", zyskując duże pochwały. W 1867 została wysłana przez dyrekcję WTR do Mediolanu i Paryża, gdzie kształciła się pod kier. Marii Taglioni. Po powrocie pierwszy raz tańczyła 1 X 1868 tyt. partię w "Giselle". W listopadzie 1868, po wyjeździe prima­baleriny K. Stefańskiej, jako jedna z najwybitniejszych solistek baletu warsz. przejęła kolejno jej partie: Zelinę ("Rozbójnik morski"), Medorę ("Korsarz"). Poza tym tań­czyła m.in. Lizettę ("Córka źle strzeżona"), Henriettę ("Tancerze europejscy w Chinach") i Helenę ("Figle szatana"). Była tancerką o delikatnej, wątłej budowie i "po­wierzchowności wcale nie pociągającej, jakaś smętna" (wg M. Chomińskiego), odznaczała się jednak nie tylko wszechstronnym talentem, ale również niezwykłą pra­cowitością, która pozwoliła jej osiągnąć doskonały poziom techniczny. Jej taniec miał wyjątkowy wdzięk, lekkość, powiewność i elegancję, toteż w krótkim czasie zajęła czołowe miejsce w zespole baletu WTR i 29 I 1872 pierwsza w jego dziejach otrzymała tytuł "primaballerina assoluta". W ciągu następnych dziesięciu lat wy­stępowała w wielu głównych partiach baletowych, ciesząc się niezwykłą sympatią publiczności, która tłumnie uczęszczała na jej występy. Największe sukcesy święciła w partiach tyt. w "Meluzynie", "Jotcie", "Katarzynie córce bandyty" oraz jako Jadwiga ("Pan Twardowski"), Freja ("Bogini Walhalli"), Topaz ("Flick i Flock"), Adelina ("Modniarki") i Imaginacja ("Indie"). Otrzymywała gażę 3000 rubli rocznie oraz 25 rubli feu za każdy występ. W styczniu i lutym 1873 występowała w t. San Carlo w Neapolu, gdzie otrzymała złoty medal, w lipcu tego roku tańczyła trzykrotnie na scenie Opery w Wiedniu. Od młodości chora na gruźlicę, mimo corocznych wyjazdów na Południe, zmuszona była przedwcześnie opuścić scenę. Po raz pierwszy prosiła o zwolnienie w 1878, ale S. Muchanow nie przyjął wówczas jej dy­misji. Ostatni raz tańczyła 3 XI 1881 w divertissement z opery "Elda". 16 VI 1882 odbył się w T. Wielkim po­żegnalny benefis artystki, w którym brały udział wszyst­kie zespoły WTR, ale ona sama już nie tańczyła. Owa­cyjnie żegnana, otrzymała bogate podarunki od publi­czności i kolegów. Z powodu przedwczesnego opusz­czenia sceny miała trudności z otrzymaniem emerytury, którą dostała w 1883, dopiero po interwencji w Peters­burgu. Jesienią 1882 wyjechała na Riwierę. Bibl.: Goślicki: Pamiętnik 1870, 1871; Owerłło; PSB III (M. Rulikowski); Pudelek: Warsz. balet romantyczny (il.); Dz. powsz. 1864 nr 76, 281;EMTA 1883 nr 12, 13; Kur.codz. 1883 nr 339; Kur. warsz. 1873 nr 30, 1882 nr 134; Akt urodzenia 1848/474, parafia Św. Andrzeja Warszawa; Chomiński; Jasiński.

Ikon.: W. Walkiewicz: Portret, lit., Mucha 1875 nr 29; Fot. pryw. i w rolach - MTWarszawa, IS PAN.

Źródło: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1765-1965, PWN Warszawa 1973

Baza danych zawiera informacje o karierach artystycznych, zatrudnieniu zawodowym i nagrodach wszystkich osób związanych twórczo z polskimi teatrami dramatycznymi, muzycznymi, lalkowymi i polskim filmem od roku 1991 do chwili obecnej. Dane wcześniejsze są sukcesywnie uzupełnianie i docelowo w bazie znajdą się wszystkie szczegóły dotyczące życia teatralnego w Polsce.

Od kwietnia 2004 roku baza codziennie wzbogacana jest o artykuły, które ukazują się w polskiej prasie. Artykuły archiwalne pojawiają się stopniowo.

Od września 2014 roku uruchomiliśmy możliwość zamawiania szczegółowej, elektronicznej kwerendy na temat archiwaliów znajdujących się w zbiorach Pracowni Dokumentacji Teatru.

Wiosną 2015 rozpoczęliśmy współpracę z fundacją sedina.pl tworzącą Internetową Encyklopedię Szczecina oraz Państwową Wyższą Szkołą Teatralną im. Ludwika Solskiego w Krakowie.