teatralna |  filmowa | telewizyjna | radiowa | zawodowa | nagrody | odznaczenia | multimedia

Kazimierz Beroński

nie żyje
ur. 1891-11-04, Wołoczyska na Podolu
zm. 1968-12-27, Kraków

Biografia

BEROŃSKI Kazimierz, właśc. K. Paciorek (4 XI 1891 Mołoczki na Podolu - 27 XII 1968 Kraków), aktor, dyrektor teatru. Był synem Jakuba Paciorka i Karoliny z Twardowskich, mężem Józefy z Kasprowiczów. Na scenie używał zawsze nazwiska Be­roński. W 1954 urzędowo zmienił nazwisko rodowe Paciorek na Beroński. Uczył się w Krakowie, gdzie uczęszczał do Akademii Handlowej oraz do Szkoły Dram. M. Przybyłowicza i do Szkoły Dram. przy Instytucie Muz. pod kier. K. Gabryelskiego. Pracę na scenie rozpoczął w 1912 w Sosnowcu w teatrze pod dyr. E. Majdrowicza, a potem występował w zespole objazdowym S. Turskiego. W 1913-16 wy­stępował w Lublinie, 1916-18 w Krakowie w T. Ludowym (też Powszechnym) i w T. Nowości, a okresowo, jak sam podawał, także w T. Miejskim; grał w tym czasie w T. Ludowym np. Wołodyjow­skiego ("Ogniem i mieczem"). Od jesieni 1918 do pocz. marca 1920 występował w Przemyślu, naj­pierw pod dyr. K. Gereba, a nast. H. Cudnowskiego; grał tu Księdza i Wojtka ("Wesele") i z zespołem tego teatru wyjeżdżał np. do Kowla (koniec 1919). Potem występował m.in. w Tarnowie oraz w t. Scala w Łodzi. W sez. 1920/21 grał w T. Miejskim w Białymstoku. Od stycznia 1921 był dyr. t. woj­skowego w Białymstoku, utworzonego przez Min. Spraw Wojskowych; z teatrem tym B. przyjechał na Górny Śląsk i w okresie plebiscytowym wystę­pował do ok. 20 III 1921, m.in. w Katowicach, Bytomiu i Królewskiej Hucie (tu od poł. marca). Teatr używał nazw: T. Polski, T. Górnośląski, T. Włościański lub Górnośląski T. Ludowy, a jego współdyr. był W. Folwarczny. Z kolei B. wystę­pował w t. Wodewil we Lwowie i w różnych t. objazdowych. W 1922 sam został dyr."zespołu objazdowego na Kresy Wschodnie", z którym wy­stępował m.in. na Wołyniu (lipiec t.r.). W 1922-23 należał do zespołu T. Objazdowego Zrzeszenia Ak­torów Lwowskich. W 1923-24 był w zespole krak. Operetki Nowości pod dyr. T. Pilarskiego; grał w objazdach i w Krakowie; często wyjeżdżał do ma­łych miast z indywidualnymi występami. W 1924 zorganizował imprezę pn. "Tournee artystów scen polskich" i występował w objazdach z "Marią Stuart" J. Słowackiego (sam grał rolę Nicka), m.in. w Stanisławowie (marzec). Drugą popisową rolą B. w tym okresie był Wołodyjowski ("Hajduczek"), "jeździł więc z tą sztuką po całej Galicji" (wg L. Sempo­lińskiego). Lata 1924-35 spędził na prowincji, sam organizował występy lub angażował się do zespołów objazdowych; wiadomo np., że grał w zespołach organizowanych przez K. Adwentowicza. W sez. 1933/34 występował w T. Miejskim w Płocku, 1935-36 w rewiowym t. Bagatela w Krakowie, 1936-38 w objazdowych imprezach szkolnych. Był jakby dyr. i impresariem bezrobotnych aktorów pro­wincjonalnych; w 1938 oraz 1939 brał udział z tymi aktorami w widowisku A. Polewki "Igrce w gród walą", wystawianym w krak. Barbakanie. W czasie II wojny świat. występował w jawnych im­prezach organizowanych w Starym T. w Krakowie, grał też w oficjalnym Krak. T. Powszechnym. Po wojnie występował: w Krakowie w T. Kameralnym TUR (1945), Białymstoku (1946), znowu w Kra­kowie w t. Siedem Kotów (sez. 1946/47) i T. Kameralnym (nast. T. Powszechnym TUR, 1946/47 i 1947/48), Rzeszowie w T. Ziemi Rzeszowskiej (1948/49), Toruniu w T. Ziemi Pomorskiej (1949/50 i 1950/51), Białymstoku w T. im. Węgierki (1950/51), Opolu w T. Ziemi Opolskiej (marzec 1951-listopad 1952). Grał niewielkie role, m.in. takie, jak: Kapitan ("Jacht Paradise"), Kaliski ("Próba sił"). Od 1956 na­leżał stale do zespołu T. Ludowego w Nowej Hucie; na scenie tej zagrał jedynie w sez. 1964/65 epizo­dyczną rolę Księdza ("Popioły"). W 1959 obchodził jubileusz pięćdziesięciolecia pracy artyst.; w tymże roku przeszedł operację wycięcia prawego oka. W 1965 odszedł na emeryturę z prawem dogrywania w T. Ludowym.

Grał przede wszystkim role charakterystyczne. "Zdolny aktor, ale o małym wzroście" - pisał o nim Sempoliński. Do historii teatru pol. przeszedł jako barwna postać świata teatr., bohater licznych anegdot, szczególnie na temat sposobów organizo­wania występów na prowincji; np. wg Sempoliń­skiego "potrafił przepłynąć wraz ze swoją żoną Wisłę z Krakowa do Gdańska w specjalnie zbudowanej balii, występując po drodze w każdym mieście".

Bibl.: Almanach 1968/69; Cudnowski; Cyganeria i polityka: Felczyński: Fredreum s. 129, 134; Marczak-Oborski: Teatr czasu wojny; Mykita-Glensk; Olszewski: Śląska kronika; Sempoliński: Wielcy artyści s. 265-267; Sobański: Teatr Pol. na Śląsku s. 19; Ilustr. Prz. Teatr. 1921 nr 15; Kur. Lwow. 1922 nr 153; Kur. Stan. 1924 nr 189; Kur. Warsz. 1933 nr 311; Pam. Teatr. 1963 z. 1-4 s. 206; Teatr 1969 nr 7; Afisze i programy, IS PAN; Akta (tu fot.), ZASP; Archiwalia dotyczące scen krak., Arch. m. Krakowa i woj. krak. (sygn. TM-55); Wosiek: Teatry objazdowe.

Ikon.: H. Barwiński: B. jako Dobczyński ("Rewizor"), rys. kolor., kredka - własność rodziny autora Warszawa; Fot. - Arch. Dok. Mech., ZASP.

Źródło: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1900-1980 t.II, PWN Warszawa 1994

Baza danych zawiera informacje o karierach artystycznych, zatrudnieniu zawodowym i nagrodach wszystkich osób związanych twórczo z polskimi teatrami dramatycznymi, muzycznymi, lalkowymi i polskim filmem od roku 1991 do chwili obecnej. Dane wcześniejsze są sukcesywnie uzupełnianie i docelowo w bazie znajdą się wszystkie szczegóły dotyczące życia teatralnego w Polsce.

Od kwietnia 2004 roku baza codziennie wzbogacana jest o artykuły, które ukazują się w polskiej prasie. Artykuły archiwalne pojawiają się stopniowo.

Od września 2014 roku uruchomiliśmy możliwość zamawiania szczegółowej, elektronicznej kwerendy na temat archiwaliów znajdujących się w zbiorach Pracowni Dokumentacji Teatru.

Wiosną 2015 rozpoczęliśmy współpracę z fundacją sedina.pl tworzącą Internetową Encyklopedię Szczecina oraz Państwową Wyższą Szkołą Teatralną im. Ludwika Solskiego w Krakowie.