biografia | artykuły | archiwalia w IT
teatralna | filmowa | telewizyjna | radiowa | zawodowa | nagrody | odznaczenia | multimedia

Władysław Czengery

nie żyje
ur. 1888-03-12, Chodorków pow. Skwiry
zm. 1942-02, Samarkanda

Biografia

CZENGERY Władysław Romuald (12 III 1888 Chodorków, pow. Skwiry - luty 1942 Samarkanda), aktor, reżyser, dyr. teatru. Był synem Leona Cz. i Stanisławy ze Skalskich, ojcem aktorki Haliny Czengery. Skończył gimn. handlowe w Kijowie, studiował na politechnice w Rydze, następnie rozpoczął wbrew woli rodziny studia w szkole dram. A. Zagarowa. W 1908 występował na scenie ros. w Rydze, w 1908-17 w Petersburgu, Moskwie, Kijowie, Charkowie, Rosto­wie nad Donem i Baku. Po I wojnie świat. występował w 1921 w t. jugosł. w Lublanie, od 1922 w T. Russkoj Dramy w Rydze; tu od 1924 był kier. pol. t. amatorskie­go, a od 1926 T. Polskiego na Łotwie z siedzibą w Ry­dze, na występy sprowadzając też aktorów z Polski (m.in. ok. 1932 A. Zelwerowicza). Do Polski wrócił w 1933 i zajął się głównie reżyserią. W sez. 1933/34 był reżyserem w T. Miejskim w Wilnie, w 1934-36 w T. Miejskim w Łodzi, w sez. 1936/37 w Wilnie, w sez. 1937/38 w T. Polskim w Poznaniu. Od sez. 1938/39 był dyr. T. Miejskiego w Grodnie i kierował nim następnie po wybuchu wojny do maja 1940 (od stycznia 1940 t. był upaństwowiony i przyjął nazwę Państwowego T. Polskiego BSRR); później występo­wał w Grodnie pod dyr. A. Węgierki. W 1941 wyjechał do Homla. Uciekając przed Niemcami dostał się w głąb Rosji. Ważniejsze role: Jowialski ("Pan Jowialski"), Kaleb ("Świerszcz za kominem"). Ze sztuk reżyserowanych przez niego należy wymienić m.in. "U mety", "Kwiecistą drogę", "Człowieka, który był Czwartkiem" (Poznań 1938), "Moralność pani Dulskiej" (Grodno 1940), "Krakowiaków i Górali", "Damy i huzary" (Poznań 1937). Ogłosił szereg artykułów o t. w pol. prasie codziennej; podobno napisał również rozprawę o reżyserii.

Bibl.: Łoza: Czy wiesz I; 75 lat T. Pol. w Poznaniu s. 417; Pam. teatr. 1963 z. 1-4 (Straty osobowe t. pol. s. 370; E. Kra­siński s. 252, 263); Programy, zb. H. Czengery.

Ikon.: W. Dunin-Marcinkiewicz: Portret, rys., akw., 1934 - MTWarszawa; Fot. pryw. i w rolach - zb. H. Czengery.

Źródło: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1765-1965, PWN Warszawa 1973

Baza danych zawiera informacje o karierach artystycznych, zatrudnieniu zawodowym i nagrodach wszystkich osób związanych twórczo z polskimi teatrami dramatycznymi, muzycznymi, lalkowymi i polskim filmem od roku 1991 do chwili obecnej. Dane wcześniejsze są sukcesywnie uzupełnianie i docelowo w bazie znajdą się wszystkie szczegóły dotyczące życia teatralnego w Polsce.

Od kwietnia 2004 roku baza codziennie wzbogacana jest o artykuły, które ukazują się w polskiej prasie. Artykuły archiwalne pojawiają się stopniowo.

Od września 2014 roku uruchomiliśmy możliwość zamawiania szczegółowej, elektronicznej kwerendy na temat archiwaliów znajdujących się w zbiorach Pracowni Dokumentacji Teatru.

Wiosną 2015 rozpoczęliśmy współpracę z fundacją sedina.pl tworzącą Internetową Encyklopedię Szczecina oraz Państwową Wyższą Szkołą Teatralną im. Ludwika Solskiego w Krakowie.