biografia | artykuły | archiwalia w IT
teatralna | filmowa | telewizyjna | radiowa | zawodowa | nagrody | odznaczenia | multimedia

Karol Jarszewski

nie żyje
, Rzeszów
zm. 1944-08-05, Warszawa

Biografia

JARSZEWSKI Karol, właśc. K. Jarosz (ok. 1860 Rze­szów - 5 VIII 1944 Warszawa), aktor, śpiewak. Był synem Franciszka Jarosza, mężem -> Amelii J., po­tem -> Stanisławy J., ojcem -> Stanisława J. Uczęszczał do gimn. we Lwowie. Debiutował pod nazwiskiem Jarosz zapewne w 1876 w t. lwow. i w zespole tym po­został do 1878. Później należał do zespołów E. Baczyń­skiego i A. Grafczyńskiego (wg niektórych źródeł do­piero wtedy rozpoczął działalność scen.). W 1882 ożenił się z aktorką Amelią Lewandowską, ale wkrótce rozszedł się z nią i przed 1886 wziął ślub ewangelicki ze Stanisławą Wyszkowską. W sez. 1882/83 występował z zespołem A. Myszkowskiego i J. Nowakowskiego w Lublinie i Radomiu, w 1884-88 z zespołem J. Gra­bińskiego m.in. w Lublinie, Łodzi i Suwałkach. Ok. 1886 zaczął używać nazwiska Jarszewski. W 1888-90 występował u Ł. Kościeleckiego w Łodzi i warsz. t. ogr. Belle Vue, w sez. 1890/91 nadal w Łodzi u K. Kop-czewskiego, a w styczniu 1891 gościnnie u A. Łaskiego w Płocku. 23 VI 1891 debiutował w WTR w roli Adama ("Ptasznik z Tyrolu") i od nowego sezonu został zaanga­żowany do zespołu farsy i operetki WTR, w którym pozostawał także po przejęciu teatrów przez miasto. 8 XI 1919 obchodził jubileusz trzydziestopięciolecia pracy grając na scenie T. Letniego rolę Gen. Beselera ("Rotmistrz von Waldeck"). W 1921-23 występował w T. im. Bogusławskiego, a następnie do 1930 znów w T. Letnim, ale w tym czasie ze względu na wiek pojawiał się już na scenie coraz rzadziej. W 1932 występował jeszcze w T. Narodowym i Nowym. Został zamordo­wany przez hitlerowców podczas powstania warszaw­skiego.

Wg recenzenta "Echa Muzycznego, Teatralnego i Ar­tystycznego" (1893 nr 532) był "obdarzony niewielkim, ale miłym głosem barytonowym", a w "Album Tea­tralnym" pisano: "gra jego odznacza się zawsze pew­nym wykończeniem, nie ma w niej nic banalnego". Ważniejsze partie operetkowe: Gaspard ("Dzwony kornewilskie"), Menelaus ("Piękna Helena"); śpiewał też partie operowe jak np. Janusz ("Halka"). W komediach i far­sach grał m.in. Wacka ("Wicek i Wacek"), Ignacego ("Marcowy kawaler"), Adolfa ("Dom otwarty"), Lelorraina ("Król"). Niekiedy występował też w poważnym repertua­rze dramatycznym, m.in. w rolach Makdufa ("Makbet"), Pelikana ("Dziady").

Bibl.: Album teatr. II s. 72 (il.); Owerłło; PSB XI (Z. Wilski); EMTA 1891 nr416,1893 nr 532 (il.); Kur. warsz. 1919 nr 311; Afisze Bucholtzów, WAPLublin; Afisze, IS PAN.

Ikon.: Fot. w rolach - MTWarszawa.

Źródło: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1765-1965, PWN Warszawa 1973

Baza danych zawiera informacje o karierach artystycznych, zatrudnieniu zawodowym i nagrodach wszystkich osób związanych twórczo z polskimi teatrami dramatycznymi, muzycznymi, lalkowymi i polskim filmem od roku 1991 do chwili obecnej. Dane wcześniejsze są sukcesywnie uzupełnianie i docelowo w bazie znajdą się wszystkie szczegóły dotyczące życia teatralnego w Polsce.

Od kwietnia 2004 roku baza codziennie wzbogacana jest o artykuły, które ukazują się w polskiej prasie. Artykuły archiwalne pojawiają się stopniowo.

Od września 2014 roku uruchomiliśmy możliwość zamawiania szczegółowej, elektronicznej kwerendy na temat archiwaliów znajdujących się w zbiorach Pracowni Dokumentacji Teatru.

Wiosną 2015 rozpoczęliśmy współpracę z fundacją sedina.pl tworzącą Internetową Encyklopedię Szczecina oraz Państwową Wyższą Szkołą Teatralną im. Ludwika Solskiego w Krakowie.