Jadwiga Chojnacka-Dębicka

nie żyje
ur. 1905-10-11, Warszawa
zm. 1992-12-23, Warszawa

Biografia

Jadwiga Chojnacka, właśc. Linde, 1v. Kozłowska, 2°v. Dębicka (10 XI 1905 Warsza­wa - 23 XII 1992 Warszawa), aktorka, reżyser, dyr. i kier. artyst. teatru, pedagog. Rok ur. wydaje się wątpliwy. Być może już w 1916 występowała w warsz. t. artyst.-lit. Bi-Ba-Bo przy ul. Wierzbowej (marzec-lipiec t.r.), we wrześniu w zespole J. Gródeckiego w Płoc­ku, w sierpniu 1918 w T. Miejskim "Oaza" w Kaliszu, w lipcu 1919 tamże w T. Letnim w Ogródku warsz., a we wrześniu i paździer­niku t.r. w T. Miejskim. Następnie uczęszcza­ła do Warsz. Szkoły Dram. pod dyr. J. Lorentowicza, po jej ukończeniu, na sez. 1920/21, została zaangażowana przez H. Czarneckiego do T. Miejskiego w Sosnowcu i grała tam z przerwami do końca sez. 1922/23. Od maja 1921 z zespołem Czarneckiego pn. T. Plebiscy­towy z Górnego Śląska występowała m.in. w Kaliszu i Płocku (czerwiec). W paździer­niku 1921 w warsz. t. Qui-Pro-Quo grała z M. Zniczem w jednoaktówce "Pułapka". Na począt­ku 1922 wróciła do Sosnowca i odniosła pier­wsze, większe sukcesy w tyt. roli Kaśki Ka­riatydy w melodram. Zapolskiej i Jewdochy ("Sędziowie" Wyspiańskiego). Z zespołem sosno­wieckim odwiedziła znów miasta Zagłębia, Śląska, także Piotrków, Radomsko i Kielce. W sez. 1923/24 była zaangażowana w T. Pol­skim w Wilnie, grała tam Józię ("W Dąbrowie Górniczej" Zapolskiej), Rollisonową ("Dziady" Mickiewicza). W sez. 1924/25 była słuchaczką Instytutu Reduty w Warszawie, w 1. 1925-27 brała udział w pracach artyst. Reduty w Wil­nie: Kasia ("Wesele" Wyspiańskiego), Opętana ("Głaz graniczny" Zegadłowicza). Pod koniec sez. 1926/27 wraz z grupą "redutowców" pod kier. E. Wiercińskiego opuściła Wilno i przy­była do Poznania. Do końca sez. 1927/28 grała w T. Nowym m.in. Julię ("Hedda Gabler" Ibse­na), Bakałarza ("Gwałtu, co się dzieje" Fredry), Lady Leokadię Clay ("Metafizyka dwugłowego cielęcia" Witkiewicza). Z zespołem pozn. pod kier. Wiercińskiego udała się w maju 1928 w objazd, odwiedzając m.in. Płock. Później występowała w Warszawie, np. w T. "Jaskół­ka" i Elizeum w 1929 w sztukach Gordina: "Bóg, szatan i człowiek" oraz "Mirla Efros", a w grudniu t.r. z zespołem Elizeum w Kaliszu. W styczniu 1930 grała Mirlę Efros w T. Ma­łym we Lwowie. Od kwietnia t.r. z zespołem aktorów łódz. i warsz. była znów w objeździe (Płock), w lipcu i sierpniu t.r. grała w T. Ma­łym i w Cyrku w Warszawie. W1. 1931-33 wy­stępowała w T. Miejskim, Kameralnym i Let­nim w Łodzi (m.in. w "Mieszkaniu Zojki" Buł­hakowa, "Dziwaku Afinogenowa"), w 1. 1933-34 w T. Narodowym, Nowym i Letnim w War­szawie ("U mety" Rostworowskiego, operetka "Domek z kart" Granichstadtena, krotochwila "Niepoprawny bobuś" Bachmana). W 1934-39 grała w T. Miejskich w Łodzi, m.in. Ksenię ("Jegor Bułyczow i inni" Gorkiego), Horod-niczynę ("Rewizor" Gogola) i Dulska ("Moralność pani Dulskiej" Zapolskiej), we własnej reż., ponadto oprac. "Kundla" Malina. Zdała wów­czas egzamin reżyserski ZASP-u. W 1. 1939-41 była w zespole Pol. T. Dramatycznego we Lwowie i grała po raz drugi Dulską oraz Żelazną ("Panna Maliczewska" Zapolskiej). Po wojnie działała w Łodzi. Kierowała Oddzia­łem Muzyki, Teatru i Literatury w Wydz. Kultury i Sztuki, była też kier. pracy T. Miej­skiego pod dyr. H. Szeltyńskiego (luty-lipiec 1945), aktorką T. Wojska Polskiego (1946-48), gdzie zagrała wówczas po raz pierwszy swą najgłośniejszą tyt. rolę Celestyny w słynnym przedstawieniu L. Schillera tragikomedii de Rojasa, ponadto Doboszową ("Bankierzy ruin" Ważyka). W sez. 1948/49 grała i reżyserowała w T. Powszechnym, m.in. po raz trzeci wystą­piła w roli Dulskiej, zaś w T. Kameralnym Domu Żołnierza w prem. "Wyspy pokoju" Pię­trowa jako Katarzyna, 16 I 49. Po przeniesie­niu tegoż do Warszawy i przekształceniu w T. Współczesny grała nadal na tej scenie do koń­ca 1950 Bertę ("Niemcy" Kruczkowskiego) i Ta­tianę ("W pewnym mieście" Sofronowa). Wróci­wszy do Łodzi, 1 I 51 objęła dyrekcję i kierow­nictwo artyst. T. Powszechnego. Grała wówczas swe najlepsze role, najczęściej we własnych inscenizacjach i były to zarazem jej największe osiągnięcia w dziedzinie reżyserii, a więc Dulską, Raisę Gurmyską ("Las" Ostro­wskiego), Celestynę wg inscenizacji Schillera, Żelazną ("Panna Maliczewska" Zapolskiej) z E. Stawowskim, ponadto reżyserowała "Chorego z urojenia" Moliera, "Jacht Paradise" Hussarskiego i Lema, "Damy i huzary" (grała Orgonową) i "Dożywocie" Fredry, "Zwykłą sprawę" Tarna, "Awanturę w Chioggi" Goldoniego, "Dom na Twardej" Korcellego (Antosiowa), "Mazepę" Sło­wackiego, "Pigmaliona" Shawa. Gościnnie wy­stąpiła w łódz. T. Nowym jako Kabanicha ("Bu­rza" Ostrowskiego), 7 VI 52. Z końcem sez. 1956/57 odeszła z T. Powszechnego, opuściła Łódź i zaangażowała się do T. Klasycznego w Warszawie jako aktorka i reżyser (1957-69). Reżyserowała tu (a także na drugiej sce­nie, w T. Rozmaitości) kolejne wersje swych najlepszych przedstawień i ról, a więc "Celesty­nę", "Moralność pani Dulskiej" (transmitowaną też w TV w 1959), "Pannę Maliczewską" z pa­miętną rolą Żelaznej, "Wassę Żeleznową" Gor­kiego (rola tyt.), ponadto "Taką miłość" Kohoutha, "Dziewczęta z fotografii" Callegariego, "Dy­plomatów" Skowrońskiego, "Panią prezesową" Hennequina i Vebera, zagrała też Marię ("Niepokój przed podróżą" Broszkiewicza). W wielu t. grała i reżyserowała gościnnie: w łódz. T. Młodego Widza (druga scena T. Powszech­nego) przygotowała wieczór jednoaktówek Fredry: "Intryga na prędce", "Pierwsza lepsza", "Odludki i poeta", "Świeczka zgasła" (1958), w T. Polskim w Bydgoszczy grała i reżyserowała "Celestynę" (1960), w łódz. T. 7.15 "Panią prezeso­wą" (1964) i tę samą sztukę w warsz. T. Syrena (1966), w T. Narodowym w Warszawie grała Księżnę Yorku ("Ryszard III" Shakespeare'a), sez. 1969/70. Od 1 I 71 była na emeryturze, nadal jednak kontynuowała działalność ar­tyst., np. w T. Nowym w Poznaniu grała i reżyserowała Dulską (1973), ponownie w T. Syrena wystawiła "Bądź moją wdową" Mithoisa (1975), w T. Dramatycznym w Wałbrzychu wróciła raz jeszcze do "Celestyny" z okazji swego jub. 50-lecia pracy scen. (5 VI 78), w T. im. Tuwima w Łodzi zrealizowała swą ostatnią wersję "Moralności pani Dulskiej" (także zagra­ła, 1981), zaś w warsz. T. na Woli w tym sa­mym roku zagrała gościnnie Eugenię Koń ("Pralnia" Tyma). Brała udział w ponad 70 fil­mach, np. "Ostatni etap", "Skarb", "Chłopi", "Awan­tura o Basię", "Godziny nadziei", "Kamienne nie­bo", "Zaduszki", "Drewniany różaniec", "Panienka z okienka", "Czerwone i złote", "Tylko umarły od­powie". Na antenie PR przez wiele lat użyczała swego głosu Maniusi Zarębskiej w "Matysia­kach". Od 1947 wykładała w łódz. PWSA (obe­cnie PWSFTv i T), wychowała liczne pokolenia aktorskie (do 1990).

Źródło: Almanach Sceny Polskiej 1992/93 tom XXXIV, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 1998

Zdjęcia


Baza danych zawiera informacje o karierach artystycznych, zatrudnieniu zawodowym i nagrodach wszystkich osób związanych twórczo z polskimi teatrami dramatycznymi, muzycznymi, lalkowymi i polskim filmem od roku 1991 do chwili obecnej. Dane wcześniejsze są sukcesywnie uzupełnianie i docelowo w bazie znajdą się wszystkie szczegóły dotyczące życia teatralnego w Polsce.

Od kwietnia 2004 roku baza codziennie wzbogacana jest o artykuły, które ukazują się w polskiej prasie. Artykuły archiwalne pojawiają się stopniowo.

Od września 2014 roku uruchomiliśmy możliwość zamawiania szczegółowej, elektronicznej kwerendy na temat archiwaliów znajdujących się w zbiorach Pracowni Dokumentacji Teatru.

Wiosną 2015 rozpoczęliśmy współpracę z fundacją sedina.pl tworzącą Internetową Encyklopedię Szczecina oraz Państwową Wyższą Szkołą Teatralną im. Ludwika Solskiego w Krakowie.