teatralna | filmowa | telewizyjna | radiowa | zawodowa | nagrody | odznaczenia | multimedia

Mieczysław Szpakiewicz

nie żyje
ur. 1890-01-01, Sandomierz
zm. 1945-06-26, Toruń

Biografia

SZPAKIEWICZ Mieczysław (1 I 1890 Sandomierz - 26 VI 1945 Toruń), aktor, reżyser, dyr. teatru. Byt synem Wacława Sz. i Marii z Jaroszyńskich, mężem - Michaliny Sz. Ukończył gimn. w Sandomierzu i wy­dział farmacji na uniw. w Kazaniu. Uczył się też w szkole dramatycznej. 29 I 1913 wystąpił w warsz. T. Polskim w roli Niewolnika Mammei ("Irydion"), później grał zapewne w Płocku. W 1914-16 występował w T. Polskim w Kijowie. 15 VIII 1915 ożenił się z aktorką Michaliną Tenderenda (pseud. Jasińska). W 1916-18 występował w t. Studya w Kijowie, w kwietniu 1918 zorganizował Z M. Brokowskim-Brykiem zespół, z któ­rym odwiedził m.in. Żytomierz, Humań, Białą Cer­kiew, Winnicę, Kamieniec Podolski. W lecie 1918 wrócił do Warszawy i występował w sez. 1918/19 w T. Polskim, w 1919-21 w Reducie, a także w T. Rozmaitości. W 1921-24 był dyr. T. Narodowego w Toruniu, gdzie grał też i reżyserował. W 1924-26 pracował w T. Polskim w Poznaniu, w 1926-28 w T. Miejskim w Łodzi. W jesieni 1927 zorganizował ze­spół teatr. pn. Placówka Żywego Słowa i kierował nim wespół z J. Górską przy współpracy lit. A. Górskie­go i malarskiej J. Golusa. Zespół ten nie miał początko­wo własnej siedziby, występował w świetlicach, w fa­brykach, w szkołach w Warszawie i innych miastach, m.in. w Łodzi, Piotrkowie, Radomiu i różnych za­kątkach Wielkopolski. W repertuarze miał arcydzieła poezji pol. i obcej, recytowane przez chór i solistów, w pomysłowej, a b. prostej inscenizacji. Po roku Placówka Żywego Słowa osiedliła się w Warszawie w T. Ateneum, gdzie zainaugurowała swoją działalność 5 X 1928 inscenizacją "Wandy" Norwida (wystawionej wtedy po raz pierwszy). Mimo interesujących osiągnięć przedsięwzięcie musiano zlikwidować z powodu trudno­ści finansowych po upływie pierwszego sez., który zakończono objazdem Kresów Wschodnich latem 1929. Sz. został wówczas kierownikiem artyst. T. Polskiego w Katowicach. W 1931-38 był dyr. T. Miejskich w Wilnie, a od jesieni 1938 do końca października 1939 dyr. T. Miejskich we Lwowie. Podczas II wojny świat. przez pewien czas pracował jako aptekarz. Od marca 1944 do kwietnia 1945 był kierownikiem artyst. i re­żyserem Polskiego T. Dramatycznego w Wilnie; zorga­nizował tu również i prowadził Studio Dramatyczne. Na krótko przed śmiercią przeniósł się do Torunia. Był cenionym aktorem o dobrych warunkach zewnę­trznych i pięknym głosie. Grał wiele pierwszoplano­wych ról, m.in. tyt. w "Hamlecie" i "Kordianie", Gustawa-Konrada ("Dziady"), Dziennikarza i Poetę ("Wesele"), Don Rodryga ("Cyd"), Wincentego ("Ponad śnieg"), Don Fernan­da ("Książę Niezłomny"), Oswalda ("Upiory"), Anzelma ("Róża"), Orsina ("Wieczór Trzech Króli"), Jaśka ("Lampka oliwna"). Jako dyr. t. zasłużył sobie na wysoką ocenę J. Osterwy: "rzadki w polskim teatrze ideowiec". Ambitny w doborze repertuaru, wystawił wiele dawnych arcydzieł, obok których wprowadzał na scenę utwory awangardowe; za jego dyr. w Toruniu odegrano po raz pierwszy dwie sztuki S.I. Witkiewicza: "Wariat i zakonnica" i "W małym dworku"; "Persy Zwierżontkowskaja" była wystawiona w jego reżyserii (też po raz pierwszy) w Łodzi w 1927. Był doświadczonym reży­serem. W 1932 otrzymał na ogólnopolskim konkursie w dwudziestą piątą rocznicę śmierci S. Wyspiańskiego wyróżnienie za inscenizację "Zygmunta Augusta". Nadto reżyserował takie sztuki jak: "Balladyna", "Wesele" (1921), "Książę Niezłomny" (1922), "Hamlet" (1934). Wszakże "nie wysuwając się jako inscenizator na plan pierwszy innym chętnie w swym teatrze pola ustępował" (L. Schiller). Był współorganizatorem ZASP i członkiem Zarządu Głównego w 1919-20. Opublikował liczne artykuły na tematy teatr., wygłaszał odczyty i pogadanki radio­we, przełożył dwie książki S. Wołkońskiego: "Człowiek wyrazisty" (Warszawa 1920) i "Słowo wyraziste" (Poz­nań 1925).

Bibl.: Fallek: Cztery sezony; Krasiński: Teatr Jaracza; Listy Osterwy; T. Łopalewski: Czasy dobre i zle, Warszawa 1966 s. 197-208; Łoza: Czy wiesz I (il.); Orlicz (il.); Simon: Spis przedstawień Reduty; Sobański: Teatr pol. na Śląsku; Trzechlecie T.N. w Toruniu (il.); Pam. teatr. 1961 z. 4 (list Sz, do E. Zegadłowicza), 1963 z. 1-4 s. 230-232, 262, 1968 z. 4 (L. Schiller); Rzeczpospolita 1945 nr 168; Tyg. Demokratyczny 1945 nr 5.

Ikon.: W. Dunin-Marcinkiewicz: Portret, rys., 1930 - MT Warszawa; Fot. pryw. i w rolach - 1S PAN, MTWarszawa, SPATiF.

Źródło: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1765-1965, PWN Warszawa 1973

Baza danych zawiera informacje o karierach artystycznych, zatrudnieniu zawodowym i nagrodach wszystkich osób związanych twórczo z polskimi teatrami dramatycznymi, muzycznymi, lalkowymi i polskim filmem od roku 1991 do chwili obecnej. Dane wcześniejsze są sukcesywnie uzupełnianie i docelowo w bazie znajdą się wszystkie szczegóły dotyczące życia teatralnego w Polsce.

Od kwietnia 2004 roku baza codziennie wzbogacana jest o artykuły, które ukazują się w polskiej prasie. Artykuły archiwalne pojawiają się stopniowo.

Od września 2014 roku uruchomiliśmy możliwość zamawiania szczegółowej, elektronicznej kwerendy na temat archiwaliów znajdujących się w zbiorach Pracowni Dokumentacji Teatru.

Wiosną 2015 rozpoczęliśmy współpracę z fundacją sedina.pl tworzącą Internetową Encyklopedię Szczecina oraz Państwową Wyższą Szkołą Teatralną im. Ludwika Solskiego w Krakowie.