teatralna | filmowa | telewizyjna | radiowa | zawodowa | nagrody | odznaczenia | multimedia

Nuna Młodziejowska-Szczurkiewiczowa

nie żyje
ur. 1884-11-11, Żytomierz
zm. 1958-01-23, Poznań

Biografia

MŁODZIEJOWSKA Nuna, właśc. Maria Antonina M., zamężna Szczurkiewiczowa, pseud. Olchowska (11 XI 1884 Żytomierz - 23 I 1958 Poznań), dyr. tea­tru, aktorka, reżyser. Była córką Leona M., ziemianina, i Walentyny z Niedzielskich, żoną -> Bolesława Szczur­kiewicza. Kształciła się w Krakowie na Wyższych Kur­sach Żeńskich A. Baranieckiego. Gry aktorskiej uczyła się u W. Siemaszkowej w Krakowie, następnie w Kla­sie Dramatycznej przy Warsz. Tow. Muzycznym, po­bierając nadto prywatne lekcje u M. Przybyłko-Potockiej. Debiutowała pod pseud. Olchowska 1 X 1903 w T. Miejskim w Krakowie w roli Anieli ("Śluby pa­nieńskie") i została zaangażowana. W sez. 1903/04 wy­stępowała w t. krak., następnie odbyła dłuższą podróż po Francji, Szwajcarii i Niemczech. W sez. 1904/05 występowała w Poznaniu, jesienią 1905 w objazdowym zespole W. Siemaszkowej, m.in. w Mińsku Litewskim. Od 17 X 1906 (już pod własnym nazwiskiem) objęła dyr. stałego t. pol. w Wilnie (restytuowanego po przerwie trwającej od 1864) i prowadziła go przez cztery sezony (do 20 II 1910). 25 VII 1908 w rodzinnej wsi Łuhinki pod Żytomierzem wyszła za mąż za aktora Bolesława Szczurkiewicza. W 1910-12 występowała w T. im. Słowackiego w Krakowie. Od 6 IX 1912 do 30 IV 1914 wraz z mężem kierowała T. Polskim w Po­znaniu. Podczas I wojny świat. znalazła się w Rosji. W 1915 występowała w T. Polskim w Moskwie, kier. przez jej męża, a w 1916-17 w Kijowie w T. Studya, pod kier. S. Wysockiej. Po powrocie do Polski od 1918 występowała jako aktorka i reżyserowała w pozn. T. Polskim. Nie należąc oficjalnie do dyrekcji dopomagała też mężowi w kierowaniu t. pozn., nadto w 1920-25 pro­wadziła wydział dramatyczny przy Państwowym Kon­serwatorium Muzycznym, a 1927-30 Szkołę Drama­tyczną przy T. Miejskich w Poznaniu. Po śmierci męża (1932) występowała jeszcze przez pewien czas w Pozna­niu, później, nie mając stałego engagement, występo­wała tylko gościnnie. Niekiedy reżyserowała, m.in. w Wilnie (1932, 1937) i w Toruniu (1937). Okres II wojny świat. spędziła w Warszawie. W 1945 wróciła do T. Pol­skiego w Poznaniu. Występowała tu i jednocześnie (w 1946-48) prowadziła Studio Dramatyczne. W 1947 była przez kilka miesięcy (od marca) kierownikiem artyst. T. Miejskiego w Gnieźnie, a w sez. 1947/48 T. Małego w Szczecinie. W sez. 1948/49 należała do zespołu T. Nowego w Poznaniu, od 1949 do połączonych zespołów T. Polskiego i Nowego. 7 III 1954 obchodziła w T. Polskim jubileusz pięćdziesięciolecia pracy. W ostatnich latach choroba uniemożliwiła jej występy na scenie. Była członkiem zasłużonym ZASP. Wysoka, zgrabna, o twarzy subtelnej i regularnych ry­sach, grała początkowo role amantek, jednak bez większego powodzenia. Wyżej ceniono wykonywane w póź­niejszych okresach role charakterystyczne, nacechowa­ne z reguły dużą kulturą. Grała m.in. Amelię ("Mazepa"), Goplanę ("Balladyna"), Idalię ("Fantazy"), Marię ("War­szawianka"), Rachelę ("Wesele"), Infantkę ("Cyd"), Rollisonową ("Dziady"), Gertrudę ("Hamlet"), Beatrix ("Siostra Beatrix"), Panią Erlynne ("Wachlarz lady Windermere"), Raniewską ("Wiśniowy sad"), Bałtową ("Fortepian"), Pannę Wimmer ("Matura"), Panią Soerensen ("Niemcy"). Najbar­dziej zasłużyła się na stanowiskach kierowniczych. W Wilnie, gdzie na swej dyrekcji straciła część majątku, stworzyła jeden z najambitniejszych t. polskich. Wy­stawiała tam m.in. "Dziady", "Wesele", "Lillę Wenedę" (z de­koracjami F. Ruszczyca, którego zaprosiła do współ­pracy). W Poznaniu zreformowała z mężem t. pogrą­żony w prowincjonalnej rutynie. Dzięki niej scena pozn. otrzymała nowoczesne oświetlenie i panoramiczny ho­ryzont; miejsce starych kulis zajęły wówczas oryginalne kompozycje scenograficzne, m.in. projektu J. Mehof­fera, F. Ruszczyca, S. Wyspiańskiego (w 1912 wysta­wiono "Bolesława Śmiałego" w dekoracjach skopiowa­nych z jego inscenizacji krak.). Dobry zespół liczący ogółem 120 osób wystawiał oprócz utworów dram. ope­retki i opery. W repertuarze szczególny nacisk padł na utwory pol. autorów współczesnych, m.in. A. Nowaczyńskiego, S. Przybyszewskiego, L.H. Morstina, K.H. Rostworowskiego, T. Rittnera. Od czasów tej dyr. t. pozn. zaczął się liczyć w ogólnopolskim życiu teatral­nym. Fragm. wspomnień M. ogłoszono w książce "Poz­nańskie wspominki", Poznań 1960.

Bibl.: Almanach, Lwów 1911 (il.); Grzymała-Siedlecki: Świat aktorski; Koller: Gawędy (il.); Morozowicz-Szczepkowska: Z lotu ptaka s. 94-128; Poznańskie wspominki, Poznań 1960; Prace o literaturze i teatrze ofiarowane Z. Szweykowskiemu, Wrocław 1966 (M.K. Maciejewska); Romer-Ochenkowska (il.); 75 lat T. Pol. w Poznaniu s. 393-399, 407-415; Gaz. pozn. 1954 nr 55, 1958 nr 27; Glos wielk. 1954 nr 57, 1958 nr 23; Słowo 1937 nr 28 (W. Charkiewicz); Teatr 1954 nr 9 (J. Kol­ler), 1958 nr 14 (Sz. Gąssowski; tu il.); Maciejewska: Teatr w Poznaniu; Afisze, IS PAN.

Ikon.: K. Frycz: M. jako Bella (Eros i Psyche), autolit., 1904, Teka Melpomeny; W. Bartoszewicz: M. iako Pani Soe­rensen (Niemcy), rys., tusz, 1950 - MTWarszawa; Z. Szpingier: Portret, karyk., rys., repr. Salon Literacki, Poznań 1922 z. 1; Fot. w rolach - MTWarszawa, MHKraków.

Źródło: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1765-1965, PWN Warszawa 1973

Baza danych zawiera informacje o karierach artystycznych, zatrudnieniu zawodowym i nagrodach wszystkich osób związanych twórczo z polskimi teatrami dramatycznymi, muzycznymi, lalkowymi i polskim filmem od roku 1991 do chwili obecnej. Dane wcześniejsze są sukcesywnie uzupełnianie i docelowo w bazie znajdą się wszystkie szczegóły dotyczące życia teatralnego w Polsce.

Od kwietnia 2004 roku baza codziennie wzbogacana jest o artykuły, które ukazują się w polskiej prasie. Artykuły archiwalne pojawiają się stopniowo.

Od września 2014 roku uruchomiliśmy możliwość zamawiania szczegółowej, elektronicznej kwerendy na temat archiwaliów znajdujących się w zbiorach Pracowni Dokumentacji Teatru.

Wiosną 2015 rozpoczęliśmy współpracę z fundacją sedina.pl tworzącą Internetową Encyklopedię Szczecina oraz Państwową Wyższą Szkołą Teatralną im. Ludwika Solskiego w Krakowie.