teatralna | filmowa | telewizyjna | radiowa | zawodowa | nagrody | odznaczenia | multimedia

Krystyna Zelwerowicz

nie żyje
ur. 1900-12-16, Petersburg
zm. 1974-08-30, Warszawa

Biografia

SEVERINÓWNA Eugenia Krystyna, zamężna Zel­werowicz (16 XII 1900 lub 1903 Petersburg - 30 VIII 1974 Warszawa), aktorka, reżyser, dyrektor teatru. Była córką Mikołaja S., lekarza weterynarii, i Eugenii z Odyńców, drugą żoną Aleksandra Zel­werowicza (zob. t. 1; ślub 3 VII 1927 w Warsza­wie). Po ukończeniu w 1920 gimn. J. Kowalczykówny i J. Jawurkówny w Warszawie, pracowała krótko w Urzędzie Skarbowym w Rypinie, a nast. w 1921-25 w Urzędzie Statystycznym w Warsza­wie. Równocześnie uczyła się na Kursach Wokalno-Dramatycznych H.J. Hryniewieckiej (1922-23), a potem w Oddziale Dram. przy Konserwatorium Muz. (1923-25). Pracę na scenie zaczęła w sez. 1925/26 w T. im. Bogusławskiego w Warszawie. W sierpniu 1926 z grupą aktorów warsz. była we Lwowie, gdzie grała Anetę Wasiewiczównę ("W ma­łym dworku"). Następnie występowała w T. Miejskim w Lublinie (sez. 1926/27), T. Miejskich w War­szawie (1927-29), T. Miejskich w Wilnie (1929-31), T. Polskim w Warszawie (1931-33), w teatrach TKKT (1933-35). Grała takie role, jak: Dziecko drugie ("Dziady"), Wiktoria ("W sieci"), Nike spod Salaminy ("Noc listopadowa"), Szlojmele ("Mirla Efros"). W 1933 rozpoczęła studia reżyserskie w PIST. W 1936, jako pracę dyplomową w ramach Warszta­tu Teatr. PIST-u, zrealizowała (przy współpracy M. Wiskinda) "Orfeusza" J. Cocteau (31 III 1936) i "Moc przeznaczenia" (maj t.r.), obie sztuki wystawione w warsz. T. Nowym. Do aktorstwa już niej wróciła. W 1936-38 pracowała jako asystentka J. Lejtesa w atelier film. "Falanga". Od czerwca do sierpnia 1938 reżyserowała w T. Kameralnym ("Zbyt liczna rodzinka"), w sez. 1938/39 w T. Ma­lickiej ("Pani Bovary"). W lutym 1939 wyjechała na półroczne stypendium Stow. Realizatorów i Tech­ników Film. do Francji. W 1939 podczas oblężenia Warszawy była sanitariuszką. W czasie okupacji niem. pracowała jako kelnerka w kawiarniach "Bo­do" i "U Aktorek". Po wojnie znalazła się w Zakopanem, gdzie, wraz z T. Kańskim, zorganizowała filię Związku Zaw. Pracowników Sztuki i była kier. zespołu teatralno-estradowego pn. T. Artystów, wy­stępującego w kinie "Giewont". Następnie praco­wała w Krakowie: była reżyserem w Starym T. (sez. 1945/46, luty-maj 1948), kier. administracyjnym w t. Siedem Kotów (1946-47). W 1948-49 pracowała w PR w Warszawie. Potem już stale współpraco­wała z teatrami stołecznymi. W 1949-52 była kier. administracyjnym T. Współczesnego, od stycznia do kwietnia 1952 także wicedyr. T. Narodowego. Od 16 V 1952 do 31 X 1955 była dyr. i kier. artyst. T. Ludowego, od listopada t.r. do 30 IX 1956 była tu na stanowisku reżysera. W 1957 reżyserowała w T. Powszechnym. Od 1 IV 1957 do przejścia na emeryturę w 1969 pracowała jako organizator imprez w Pol. Agencji Artyst. PAGART. Po wojnie reżyserowała m.in. "Roxy" (1945), "Jasona" (1946), "Ar­chipelag Lenoir" (1948), "Późną miłość" (1954), "Ma­szynę do pisania" (1957).

We wspomnieniu pośmiertnym pisał o niej J. Fruhling: "przez jakiś czas towarzyszka życia Aleksandra Zelwerowicza, nie zrobiła kariery u boku męża, nie chcąc żyć w cieniu wielkiego aktora wybrała własną drogę działania: zrezygnowała z występowania na scenie, ale nie z pracy w teatrze", "tytan pracy organizacyjnej, dokładna, drobiazgowa". Była po­stacią b. popularną w środowisku teatr. Warszawy, do końca żywo zainteresowana sceną, obecna na każdej premierze.

Bibl.: Almanach 1973/74; Kreczmar: Drugi notatnik; Kre­czmar: Notatnik; Lorentowicz: T. Polski; Orzechowski: Stary Teatr; Szczublewski: Artyści i urzędnicy; T. No­wy 1949-84; Warnecki s. 296, 318; Wilski: Szkolnic­two (il.); Pam. Teatr. 1971 z. 3-4 s. 390-391, 393 (il.); Teatr 1974 nr 22 (J. Fruhling); Życie Warsz. 1974 nr 20; Akta (tu fot.), ZASP; Akta, ZUS Warszawa; Programy, IS PAN. Ikon.: Fot. - Arch. Dok. Mech.

Źródło: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1900-1980 t.II, PWN Warszawa 1994

Zdjęcia


Baza danych zawiera informacje o karierach artystycznych, zatrudnieniu zawodowym i nagrodach wszystkich osób związanych twórczo z polskimi teatrami dramatycznymi, muzycznymi, lalkowymi i polskim filmem od roku 1991 do chwili obecnej. Dane wcześniejsze są sukcesywnie uzupełnianie i docelowo w bazie znajdą się wszystkie szczegóły dotyczące życia teatralnego w Polsce.

Od kwietnia 2004 roku baza codziennie wzbogacana jest o artykuły, które ukazują się w polskiej prasie. Artykuły archiwalne pojawiają się stopniowo.

Od września 2014 roku uruchomiliśmy możliwość zamawiania szczegółowej, elektronicznej kwerendy na temat archiwaliów znajdujących się w zbiorach Pracowni Dokumentacji Teatru.

Wiosną 2015 rozpoczęliśmy współpracę z fundacją sedina.pl tworzącą Internetową Encyklopedię Szczecina oraz Państwową Wyższą Szkołą Teatralną im. Ludwika Solskiego w Krakowie.