teatralna |  filmowa | telewizyjna | radiowa | zawodowa | nagrody | odznaczenia | multimedia

Bolesław Mierzejewski

nie żyje
ur. 1887-10-07, Warszawa
zm. 1980-10-07, Katowice

Biografia

MIERZEJEWSKI Bolesław Ryszard (7 X 1887 Warszawa - 7 X 1980 Katowice), aktor, śpiewak, reżyser. Był synem Stanisława M. i Joanny z domu Szarley, mężem -> Eweliny Szymańskiej, a po II wojnie świat. Władysławy Korol z Lazarów. Po­chodził ze zubożałej po 1863 rodziny szlacheckiej. Wydalony z gimn. Konopczyńskiego w Warszawie za udział w strajku szkolnym 1905, od grudnia t.r. występował w Warsz. Drużynie Dramatycznej. W 1908 wstąpił do Szkoły Aplikacyjnej przy WTR; w okresie nauki brał udział w przedstawieniach T. Rozmaitości, Małego, Letniego, w tym ostatnim, jak podawał, debiutował rolą Piszczalskiego ("Jadzia wdowa"). Po ukończeniu szkoły, w 1909 został zaan­gażowany przez K. Zalewskiego do warsz. T. Ma­łego; grał tam m.in. w "Zranionym ptaku", "Naszej miłości", "Ślicznotce". W 1910 powołany do Lejb-gwardii ułanów Mikołaja II, po kilkumiesięcznej służbie uciekł do zaboru austr.; w sez. 1911/12 występował w lwow. T. Miejskim (m.in. jako Bardos w "Krakowiakach i Góralach" J.N. Kamińskiego). W sez. 1912/13 i 1913/14 był zaangażowany w T. Polskim w Poznaniu; zagrał tam (poczynając od Cesarza w "Krysi leśniczance") prawie czterdzieści różnorodnych ról, w większości dużych, jak Rapsod ("Bolesław Śmiały"), Percinet ("Romantyczni"), Adwo­kat ("Hiszpańska mucha"), Wacław ("Zemsta"), tyt. w "Mazepie'. Według wspomnień Z. Wiehlera debiuto­wał wówczas z powodzeniem jako aktor operetkowy w "Kochanym Augustynku", ale wiadomości tej nie udało się potwierdzić. W sez. letnim 1914 wystę­pował zapewne z zespołem D. Baranowskiego w Krynicy. W sez. 1915/16 i 1916/17 był aktorem T. im. Słowackiego w Krakowie (pocz. na afiszach mylnie jako Stanisław M.). W 1916 występował też w krak. T. Ludowym. W lecie 1917 był w zorganizowanym przez W. Biegańskiego zespole T. Frontowego, z którym występował dla pol. oddzia­łów walczących na froncie wł. na trasie Triest-Lublana; na jesieni wrócił do krak. T. im. Słowac­kiego, ale od grudnia t.r. przeniósł się do Warszawy. Do maja 1918 grał w T. Polskim. Zaangażowany przez L. Śliwińskiego do T. Nowości, rozpoczął 26 VI 1918 rolą Cesarza ("Krysia leśniczanka"), ka­rierę jednego z najpopularniejszych w 1. dwudzies­tych aktorów operetkowych. Równocześnie służył w 1918-20 w I Pułku Szwoleżerów. W T. Nowości występował do jesieni 1926. Brał też udział w wyjazdach tego teatru lub okazjonalnie organizowa­nych zespołów operetkowo-rewiowych do innych miast, jak np.: objazd z L. Messal zorganizowany w 1919 przez T. Ortyma, występy w Lublinie (czer­wiec 1922), Wilnie (czerwiec 1923), Kaliszu (czer­wiec 1923, luty i kwiecień 1924, listopad 1925), Łodzi (kwiecień 1924), Kielcach (czerwiec 1924), Płocku (sierpień 1923, listopad 1924, maj 1925, listopad 1926), Przemyślu (sierpień 1925), Radomiu (luty 1924, wrzesień 1925), Siedlcach (maj i lipiec 1924), Krakowie (maj 1926). W 1926 z T. Nowości brał udział w dwóch dużych objazdach: zimowym (styczeń-kwiecień) i jesiennym (październik-listopad). Występował też w efemerycznych t. warsz.: w październiku 1919 brał udział w otwarciu T. Stołecznego jako Orfeusz ("Orfeusz w piekle"), w maju 1923 w t. Niebieski Młyn, w lecie 1926 w t. Operetka-Wodewil pod kier. W. Szczawińskiego. W sez. jesiennym 1926/27 był aktorem T. Miej­skiego w Lublinie, w lutym 1927 wymieniano M. jako członka zespołu powstającego w Radomiu T. Rozmaitości; w styczniu, lutym, marcu i maju t.r. brał udział w wyjazdach Operetki Warszawskiej pod kier. J. Winiaszkiewicza (Zamość, Radom, Czę­stochowa, Kalisz, Płock); w maju, wraz z L. Messal, występował w T. Popularnym pod kier. T. Woło­wskiego w Bydgoszczy, a w sierpniu 1927 był z tym teatrem na występach w Gdańsku. W sez. 1927/28 wrócił do T. Nowości. W czerwcu 1928 brał udział w krótkotrwałej działalności Nowej Ope­retki. W listopadzie 1928 występował w warsz. T. Wielkim w "Krakowiakach i Góralach". Od lutego 1929 grał w Operetce Warszawskiej pod kier. M. Domosławskiego w t. Znicz, a po jej zlikwi­dowaniu w Nowej Operetce pod kier. J. Winiasz­kiewicza (czerwiec 1929), w lipcu w T. Lucyny Messal, w sierpniu z zespołem M. Domosławskiego odwiedził Płock, Częstochowę i Kielce. Jeszcze w lipcu 1929 wrócił do współpracy z warsz. T. Pol­skim (Stach - "Krakowiacy i Górale"), a od sez. 1929/30 do 1931/32 był aktorem T. Polskiego i Małego, występując także w T. na Chłodnej (1931) i kabarecie Banda (1932). Równocześnie brał udział w różnych programach rewiowych i kabaretowych w Warszawie wystawianych w T. Rewii i Operetki - czerwiec 1931, t. Znicz, kabarecie Morskie Oko, music-hallu Colosseum, kabarecie Miki - 1932 i in. miastach, np. Płocku i Kaliszu z aktorami warsz. i łódz. (kwiecień 1930), w wyjazdach zespołu M. Malickiej i Z. Sawana (styczeń, luty i maj 1930, marzec, sierpień, październik i listopad 1931). Od 1932 nie miał stałego engagement, występował w 1932 w krak. T. Bagatela, w maju i czerwcu 1933 w warsz. t. Morskie Oko, w październiku t.r. brał udział wraz z H. Szmolcówną w "wielkim festiwalu tańca i pieśni" w Siedlcach, na wiosnę 1934 wy­stępował w operetkowym T. 830 w Warszawie. W sez. 1934/35 był zaliczany do zespołu T. Miejskiego w Grodnie, ale już od marca 1935, ponownie w Warszawie, brał udział w głośnym programie cyr­kowym "Gwiazdy areny". W sez. 1935/36 i 1936/37 był aktorem T. Ziemi Pomorskiej w Toruniu, tam też sporadycznie reżyserował; w 1936 grał gościnnie w T. Nowym w Poznaniu. W sez. 1937/38 wystę­pował w T. Miejskich we Lwowie, 1938/39 w T. Miejskim w Bydgoszczy, w kwietniu 1939 w Ope­rze Poznańskiej. Od 1916 do 1. trzydziestych grywał w filmach pol., najgłośniejszą była rola Ordynata Michorowskiego w ekranizacji "Trędowatej" (1926). Okupację niem. spędził w Warszawie, zarabiał han­dlem, pracował jako kelner; należał do AK (pseud. Szeliga), brał udział w powstaniu warszawskim. W 1945 i w sez. 1945/46 był aktorem Starego T. w Krakowie; od sez. 1946/47 przeniósł się na stałe do Katowic jako aktor i (rzadziej) reżyser T. Ślą­skiego. Występował czasem gościnnie, m.in. w krak. T. Kameralnym TUR (1947), T. Polskim w Bielsku (jesień 1951), T. Zagłębia w Sosnowcu (lato 1962), Bałtyckim T. Dramatycznym w Słupsku i Koszalinie (październik 1963). Występował też, gł. jako wy­konawca arii operetkowych i piosenek, w radiu i telewizji (m.in. w filmie telew. "Śpiewa Bolesław Mierzejewski", 1973) oraz na estradzie. W związku z pięćdziesięcioleciem pracy brał udział w jubileu­szowych koncertach: w sali Operetki warsz. 1 II 1959, w Hali Parkowej w Katowicach w kwietniu 1962 (program "Raz na pięćdziesiąt lat"). W 1974 z programem "Bolesław Mierzejewski zaprasza" wystę­pował podczas festiwalu piosenki w Opolu. Zajmo­wał się też jako konsultant t. amat. i szkolnymi. W 1970 przeszedł na emeryturę, ale do 1976 wy­stępował w T. Śląskim, a do końca życia był za­liczany w poczet zespołu. Tam też obchodził kolejne jubileusze: pięćdziesiąt 1. pracy (Cześnik w "Zemście", 27 IX 1958), sześćdziesięciolecia ("Mazepa" - reż. i rola Wojewody, 21 X 1967), sześćdziesiąt pięć 1. pracy, dwadzieścia pięć 1. w T. im. Wyspiańskiego i osiemdziesiąt pięć 1. życia ("Pan Jowialski", reż. i rola tyt., 14 V 1972), siedemdziesiąt 1. pracy i dziewięćdziesiąte urodziny ("Pan Geldhab", reż. i rola Majora, 25 IX 1976) i siedemdziesięciopięciolecia pracy artyst. (przedstawienie "Roku polskiego pory" dedykowane jubilatowi, który recytował i śpiewał podczas uroczystości, 15 XII 1979). Napisał wspo­mnienia "Maraton z Melpomeną" (Katowice 1980).

Największym atutem M. były jego znakomite wa­runki zewnętrzne. Podczas popisu Szkoły Aplika­cyjnej w czerwcu 1908 recenzent "Sceny i Sztuki" zwrócił uwagę na "głos dźwięczny, dość silny, twarz i wzrost odpowiednie do ról charakterystycznych". Ale cechowała go raczej uroda amanta: wysoki "jak topola", prosty "jak trzcina", przystojny i zgrabny, wyglądający świetnie w mundurze i we fraku; ope­rował wytwornym gestem i wyrazistą mimiką. Głos miał tenorowy, niezbyt duży, ale giętki i o b. miłym brzemieniu, dykcję szlachetną. Walory te, obok oso­bistego uroku, zachował do późnej starości, uwa­żano nawet, że z upływem lat był jeszcze przystoj­niejszy. Popularność zyskał na pocz. 1. dwudziestych jako "pierwszy amant operetkowy z prawdziwego zdarzenia" (L. Sempoliński), łączący walory śpie­waka i tancerza z dyskretną komediową grą raso­wego aktora. Najczęściej występował z L. Messal i uważano, że "dorównywał swej wielkiej partner­ce". Wśród wielu partii pierwszego tenora miał: Konsula ("Gri-gri"), Edwina ("Księżniczka czardasza"), Sandora ("Skowronek"), Dymitra ("Ostatni walc"), Au­gusta ("Kuzynek z Honolulu"), Księcia Radżami ("Bajadera"), Toereka-Tassila ("Hrabina Marica"), Parysa ("Piękna Helena"), Paganiniego w "Paganinim". W t. dram. zwrócił uwagę rolą Regulusa ("Kajus Cezar Kaligula") w T. im. Słowackiego (1916), po­wtórzoną w T. Polskim w Warszawie (1917). "W roli prawie że karkołomnej miał linię niezwykle szla­chetną, niby odtworzoną z antycznej płaskorzeźby. Głos o skali bogatej, wyrównanej już doskonale, warunki zewnętrzne, jak się u nas mówi, bohater­skie" pisał J. Lechoń. Ale ról dram. grywał nie­wiele; przeważnie obsadzano go w komediach, także "wysokich", w takich rolach, jak: Oktawio ("Kaprysy Marianny"), Sebastian ("Wieczór Trzech Króli"), Fer­nando ("Burza" W. Szekspira), Horacy ("Szkoła żon"). Grał też m.in. Porucznika Łukasza ("Przygody dziel­nego wojaka Szwejka"), Żyka ("Po prostu truteń"), Hrabiego Henryka ("Nie-Boska komedia"), Poetę ("We­sele"), Bolingbroke'a ("Szklanka wody") i rolę tyt. w "Panu Topazie". Po II wojnie świat., nastąpił kolejny okres popularności M. jako aktora, potem nestora sceny katowickiej. Grywał jeszcze długo starszych charakterystycznych amantów, jak: Kotwicz ("Roz-bitki"), Bogucki ("Panna Maliczewska"), Tolo ("Skiz"), Andrzej ("Świecznik"); role kontuszowe, jak Filip Ko­chanowski ("Droga do Czarnolasu") - " postać so­czystą, pełną wyrazu, zagraną z temperamentem i pasją" (Z. Hierowski); role szlechetnych starców jak Pustelnik ("Balladyna", 1958), gdzie "bardziej działa ogólnym wyrazem swoich wystąpień szlachetno-patetycznych, niż indywidualnością postaci. Przeróżne możliwości psychologiczne, jakie kryją się w tekście tej roli, tu są ledwie muśnięte, za­znaczone" (E. Csató) i Wernyhora w "Weselu" (1974). Grał też liczne role fredrowskie, w ostatniej (Major w "Panu Geldhabie", 1976) "z buńczuczną swadą, a równocześnie niezwykle rześko i, chciałoby się rzec, niemal młodzieńczo prezentował rozentuzjazmowa­nej widowni owego dzielnego ułańskiego wojaka" (B. Surówka).

Bibl.: Almanach 1980/81; Bar: Dzieje t. krak. s. 172; Ciesielski: Teatr pol. w Gdańsku; Csató: Interpretacje; Filier: Operetka (il.); Formanowicz; Hahn: Shakespeare w Polsce; Hist. filmu t. 1, 2; Kaszyński: Teatralia; Konarska-Pabiniak: Repertuar; Krasiński: Warsz. sceny; Kwaskowski: s. 164, 165, 167, 174; Lechoń: Świat teatru; Linert: T. Śląski; Lorentowicz: T. Polski; Michalik: Dzieje t. w Krakowie t. 5 cz. 1; B. Mierzejewski: Maraton z Melpomeną, Katowice 1980 (il.); Sempoliński: Wielcy artyści (il.); Sikorski: Szkoła Aplikacyjna s. 27, 37, 39, 41, 43, 46, 48, 49, 80, 81; Skwarczyńska: Trzy opracowania (il.); Sto lat Starego Te­atru s. 77-82; Świtała; Warnecki; ABC 1927 nr 39; Kur. Pol. 1959 nr 26; Kur. Warsz. 1922 nr 157, 1932 nr 214, 1933 nr 121, 152, 1934 nr 106, 1937 nr 268, 302, 1938 nr 28, 44, 87, 141, 155, 342, 355, 1939 nr 27, 71; Scena i Szt. 1908 nr 27; Teatr 1972 nr 12 (Z. Wiehler); Tyg. Ilustr. 1909 nr 41; Życie Warsz. 1980 er 237; Afisze, programy (m.in. programy przedstawień jubileuszowych M.) i wycinki prasowe, IS PAN; Afisze, albumy M. Dulęby, MTWarszawa; Akta (tu fot.), ZASP; Maciejewska: Teatr w Poznaniu; Mika; Wosiek: Teatry objazdowe.

Ikon.: J. Łonicki: M. jako Cześnik Raptusiewicz (Zemsta), olej, przed 1958, repr. Panorama 1958 nr 42 - własność rodziny; NN: portret, olej (?), przed 1974, repr. Express Wiecz. 1974 nr 175; A. Grzybowski: M. jako Giermek Niemira (Kazimierz Wielki), pastel - własność rodziny;S. Dąbrowski: Portret, rys., kredka, ok. 1915 - Bibl. Nar. (Zakład Zbiorów Ikonograficznych); Fot. - Arch. Dok. Mech., IS PAN, MTWarszawa, ZASP.

Film.: 1932 - Księżna łowicka (f), Romeo i Julcia (f); 1933 - Dzieje grzechu (f.); 1935 - Manewry miłosne (f), Wacuś (f.); 1973 - Sanatorium pod Klepsydrą (f);

Fragm. materiałów film. z 1969, Arch. WFD; Materiały - Archiwum TVWarszawa.

Nagrania: Wypowiedź okolicznościowa - Arch. Dok. Mech.; Role - Red. Dok. Inf. PR.

Źródło: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1900-1980 t.II, PWN Warszawa 1994

Zdjęcia


Baza danych zawiera informacje o karierach artystycznych, zatrudnieniu zawodowym i nagrodach wszystkich osób związanych twórczo z polskimi teatrami dramatycznymi, muzycznymi, lalkowymi i polskim filmem od roku 1991 do chwili obecnej. Dane wcześniejsze są sukcesywnie uzupełnianie i docelowo w bazie znajdą się wszystkie szczegóły dotyczące życia teatralnego w Polsce.

Od kwietnia 2004 roku baza codziennie wzbogacana jest o artykuły, które ukazują się w polskiej prasie. Artykuły archiwalne pojawiają się stopniowo.

Od września 2014 roku uruchomiliśmy możliwość zamawiania szczegółowej, elektronicznej kwerendy na temat archiwaliów znajdujących się w zbiorach Pracowni Dokumentacji Teatru.

Wiosną 2015 rozpoczęliśmy współpracę z fundacją sedina.pl tworzącą Internetową Encyklopedię Szczecina oraz Państwową Wyższą Szkołą Teatralną im. Ludwika Solskiego w Krakowie.