teatralna | filmowa | telewizyjna | radiowa | zawodowa | nagrody | odznaczenia | multimedia

Janusz Dziewoński

nie żyje
ur. 1890-08-12, Mohylew
zm. 1953-12-06, Warszawa

Biografia

DZIEWOŃSKI Janusz, pseud. Powalski (12 VIII 1890 Mohylew - 6 XII 1953 Warszawa), aktor, reżyser, dyr. teatru. Był bratem aktorki Elżbiety Dz., ojcem aktora Edwarda Dz. Uczęszczał w 1908-11 na wydział prawny Uniw. Moskiewskiego i równocześnie przygotowywał się do zawodu aktorskiego pod kier. R. Bolesławskiego, W. Maksymowa i O. Prawdina. Wtedy też wszedł w skład akademickiego t. Lutnia w Moskwie, gdzie występował do 1918 pod pseud. Powalski. Po powrocie do kraju ok. 1921 występował w różnych zespołach objazdowych, m.in. brał udział w pracach zespołu Redu­ty oraz w kilku objazdach z S. Jaraczem. W 1924 wy­stępował w t. Stańczyk w Warszawie, w sez. 1925/26 należał do zespołu t. Rybałt pod kier. S. Wysockiej, w 1926 występował (już pod nazwiskiem Dziewoński) w T. Miejskim w Kaliszu, w 1927 w T. Letnim w War­szawie, w sez. 1927/28 brał udział w objeździe z S. Jara­czem i występował w T. Praskim w Warszawie, 1928-30 wT. Polskim, 1930-32 w t. Ateneum, którego współdyrektorem (wraz z S. Jaraczem i Z. Chmielewskim) był w sez. 1930/31. W 1932-39 współpracował z Instytu­tem Reduty i innymi zespołami objazdowymi, a w 1939-41 występował w T. Polskim w Wilnie. W 1942 został aresztowany i osadzony na Pawiaku; następnie był więźniem Majdanka i Oświęcimia. Po II wojnie świat. mieszkał stale w Warszawie i występował w Miejskich T. Dramatycznych (1945-49), w T. Powszechnym (1949-52), a od 1952 do końca życia w t. Ateneum. Obdarzony talentem aktorskim o dość szerokiej skali możliwości, występował zarówno w rolach komedio­wych jak i dramatycznych. Duży wpływ na jego aktor­stwo wywarła współpraca z t. Reduta. "Umiejętnie selekcjonował środki swej gry aktorskiej, znajdując inny wyraz i ton dla każdej postaci dramatycznej. Role ko­mediowe umiał znów nasycać dużym humorem i ko­mizmem nigdy ich jednak nie przejaskrawiając" (J. Macierakowski). Ważniejsze role: Wysocki ("Noc listopa­dowa"), Dziennikarz i Poeta ("Wesele"), Szambelan ("Rozbitki"), Lipowski ("Szczęście Frania"), Gustaw ("Śluby panieńskie"), Wacław ("Zemsta"), Mecenas ("Adwokat i róże"), a po II wojnie świat. m.in. Harrington ("Roxy"), Daum ("Panna Maliczewska"). Był też sumiennym re­żyserem, wystawił m.in. "Świerszcza za kominem" (1947). Występował także w filmach.

Bibl.: Krasiński: Teatr Jaracza (il.); Scena i Widownia 1948 nr 5 (il.); Teatr 1954 nr 2 (J. Macierakowski, tu il.).

Ikon.: Fot. pryw. - IS PAN.

Film.: 1928 - Huragan; 1932 - Głos pustyni.

Nagrania: Rola (Bardzo ciekawa historia) - Teatr PR.

Źródło: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1765-1965, PWN Warszawa 1973

Zdjęcia


Baza danych zawiera informacje o karierach artystycznych, zatrudnieniu zawodowym i nagrodach wszystkich osób związanych twórczo z polskimi teatrami dramatycznymi, muzycznymi, lalkowymi i polskim filmem od roku 1991 do chwili obecnej. Dane wcześniejsze są sukcesywnie uzupełnianie i docelowo w bazie znajdą się wszystkie szczegóły dotyczące życia teatralnego w Polsce.

Od kwietnia 2004 roku baza codziennie wzbogacana jest o artykuły, które ukazują się w polskiej prasie. Artykuły archiwalne pojawiają się stopniowo.

Od września 2014 roku uruchomiliśmy możliwość zamawiania szczegółowej, elektronicznej kwerendy na temat archiwaliów znajdujących się w zbiorach Pracowni Dokumentacji Teatru.

Wiosną 2015 rozpoczęliśmy współpracę z fundacją sedina.pl tworzącą Internetową Encyklopedię Szczecina oraz Państwową Wyższą Szkołą Teatralną im. Ludwika Solskiego w Krakowie.