teatralna | filmowa | telewizyjna | radiowa | zawodowa | nagrody | odznaczenia | multimedia

Iwo Gall

nie żyje
ur. 1890-04-01, Kraków
zm. 1959-02-12, Kraków

Biografia

GALL Iwo Wiktor (1 IV 1890 Kraków - 12 II 1959 Kraków), scenograf, reżyser, dyr. teatru. Był synem kompozytora Jana G. i Marii z Wójcikiewiczów, mężem -> Róży Łuszczkiewicz, potem aktorki Hali­ny G. Ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Krako­wie, a następnie kontynuował studia w Berlinie i Wied­niu. Podczas I wojny świat. przebywał w Wiedniu i współpracował z tamtejszym T. Polskim, przygoto­wując m.in. scenografię "Hamleta" i "Sędziów". Potem mieszkał we Lwowie, w 1918 wrócił do Krakowa, gdzie 1921-22 współpracował z T. im. Słowackiego projektując m.in. kostiumy do "Strasznych dzieci" i sce­nografię "Horsztyńskiego". W 1923-29 współpracował z T. Reduta (najpierw w Warszawie, od 1925 w Wilnie). W okresie pracy w Reducie projektował nie tylko scenografię wielu przedstawień, ale także urządzenie wnętrza teatru, stroje robocze i czuwał nad całokształ­tem spraw plastycznych. Najważniejszymi osiągnię­ciami tego okresu były opracowania scenograficzne "Wielkanocy" i "Księcia Niezłomnego" pomysłowo przysto­sowane do zmiennych warunków, w jakich trzeba było występować podczas objazdów, a także ekspresjonistyczna scenografia "Snu". Pierwszą jego samodzielną inscenizacją byli "Sędziowie" (1927). W 1928-30 G. współ­pracował ze Studiem Hebrajskim w Wilnie, z t. Jaskółka w Warszawie, a dorywczo z T. Wołyńskim w Łucku. W 1930-32 pracował w warsz. T. Ateneum, gdzie przygotował m.in. scenografię "Zemsty", w 1932 insce­nizował w T. im. Żeromskiego "Tamtego". W tym okresie wyjeżdżał za granicę, m.in. do Wiednia, Pragi, Berlina, Drezna (1929) i Paryża (1931). W 1932-35 był dyr. T. Kameralnego w Częstochowie, w sez. 1935/36 kierował zorganizowanym przez siebie w Warszawie Stołecznym T. Powszechnym (podległym TKKT), a w 1936-38 był dyrektorem T. im. Bogusławskiego w Kaliszu (w sez. 1937/38 wraz z M. Lenkiem). W sez. 1938/39 przebywał w Warszawie. Podczas II wojny świat. zorga­nizował w 1941 w Warszawie tajne studio dramatyczne, które istniało do wybuchu powstania (1 VIII 1944), a od kwietnia 1945 wznowiło działalność w Krakowie. Od października 1946 G. kierował T. Wybrzeże, z którego uczynił bardzo żywotny ośrodek teatralny. Jego inscenizacja "Homera i Orchidei" (1946) wywołała za­interesowanie w całym kraju. "Jak wam się podoba" (1947), wystawione także w Warszawie na Konkursie Szekspi­rowskim, zaliczono do najciekawszych przedstawień konkursowych i wyróżniono dwiema nagrodami: zespołową i za inscenizację. K. Puzyna wyżej jeszcze ocenił inscenizację "Balladyny" (1947): ,,to ze wszystkich przedstawień na terenie gdyńskim najpełniejszy wyraz poglądów i teorii Galla - poszukiwacza nowego teatru. Rozmaite koncepcje, chwyty, pomysły z jego teorii wyrosłe, zbiegają się w tym przedstawieniu w najbardziej harmonijną całość". W obu insceni­zacjach powszechnie podziwiano dekoracje, w zasadzie architektoniczne, nie pozbawione jednak walorów ma­larskich. Były to proste, wielopoziomowe konstrukcje złożone z nielicznych, symbolicznie potraktowanych elementów, co nawet w "Balladynie" umożliwiało płyn­ność akcji bez zbędnych przerw (G. nie używał kurty­ny). W obu wypadkach inscenizator starał się skupić uwagę widza na grze aktorów, co krytyka z uznaniem podkreślała, chwaląc równocześnie G. reżysera i pe­dagoga. (Cały zespół T. Wybrzeże składał się z wy­chowanków jego Studia). ,,Teatr Galla - napisał J. Zawieyski - jest teatrem skupienia. Słowo przeżyte jest w nim elementem głównym". Następnie G. przeniósł się do Łodzi, gdzie od 1 IX 1949 do 30 XI 1952 kierował T. im. Jaracza. W 1953-56 był scenografem i reżyserem T. Młodego Widza w Kra­kowie, a 1956-59 współpracował dorywczo z T. im. Modrzejewskiej w Krakowie, T. Polskim w Bielsku i innymi.

Swe poglądy na t., a w szczególności na zagadnienia architektury i plastyki scenicznej sformułował w książce "Budowniczy tła scenicznego" (Warszawa 1937, skrót w tomie "Mój teatr", Kraków 1963), w której przedstawił m.in. projekt nowoczesnego budynku teatr. nazwanego przez siebie Iteatrem, a także w pracy "Scena białej ściany" ("Pamiętnik Teatralny" 1970 z. 4). G. zajmował się też malarstwem sztalugowym.

Bibl.: EdS IV; Kaszyński: Teatr łódz.; Strzelecki: Plastyka teatr.; Szczepkowska: 20 lat t. na Wybrzeżu; TE I; J. Zawiey­ski: Artysta teatru, wstęp do I. Gall: Mój teatr, Kraków 1963 (tu il.); Odrodzenie 1947 nr 49 (K. Puzyna); Pam. teatr. 1970 z. 4 (U. Aszyk; tu il.); Pomorze 1959 nr 16 (N. Gołębska); Teatr 1959 nr 6 (Z. Strzelecki); Tyg. powsz. 1959 nr 9 (J. Adamski).

Ikon.: Fot. - MTWarszawa.

Źródło: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1765-1965, PWN Warszawa 1973

Baza danych zawiera informacje o karierach artystycznych, zatrudnieniu zawodowym i nagrodach wszystkich osób związanych twórczo z polskimi teatrami dramatycznymi, muzycznymi, lalkowymi i polskim filmem od roku 1991 do chwili obecnej. Dane wcześniejsze są sukcesywnie uzupełnianie i docelowo w bazie znajdą się wszystkie szczegóły dotyczące życia teatralnego w Polsce.

Od kwietnia 2004 roku baza codziennie wzbogacana jest o artykuły, które ukazują się w polskiej prasie. Artykuły archiwalne pojawiają się stopniowo.

Od września 2014 roku uruchomiliśmy możliwość zamawiania szczegółowej, elektronicznej kwerendy na temat archiwaliów znajdujących się w zbiorach Pracowni Dokumentacji Teatru.

Wiosną 2015 rozpoczęliśmy współpracę z fundacją sedina.pl tworzącą Internetową Encyklopedię Szczecina oraz Państwową Wyższą Szkołą Teatralną im. Ludwika Solskiego w Krakowie.