teatralna | filmowa | telewizyjna | radiowa | zawodowa | nagrody | odznaczenia | multimedia

Janina Morska-Magnuszewska

nie żyje
ur. 1893-09-29, Brześć Kujawski
zm. 1966-03-31, Katowice

Biografia

MORSKA Janina, z domu Czyżewska, 1 ° v. Magnuszewska, 2° v. Zniczowa (29 IX 1893 Brześć Kujawski - 31 III 1966 Katowice), aktorka. Spo­tykany w opracowaniach rok urodzenia 1898 nieprawdopodobny. Była córką Julii i Franciszka Czy­żewskich, żoną najpierw -> Eugeniusza Magnuszewskiego, potem Michała Znicza (zob. t. 1). Uczęszczała do gimn. w Łodzi. Według własnej relacji wstąpiła na scenę w wieku lat siedemnastu przyj­mując pseud. Morska (nazwisko panieńskie jej bab­ki). Debiutowała na scenie T. Popularnego w Łodzi jesienią 1910. W zespole tego teatru pozostała do końca sez. 1912/13. Miała opinię dobrze zapowia­dającej się aktorki do ról lirycznych, obdarzonej dużym wdziękiem i wrażliwością sceniczną. Grała takie role, jak: Urszulka ("Urszulka z Czarnolasu"), Petra ("Wróg ludu"), Helena ("Grube ryby"), Ludwika ("Dwie sieroty"), Alina ("Balladyna"), Klarcia ("Koniec Sodomy"), Marynia ("Kolejarze"), Mimi ("Dama kameliowa"). W tym okresie zapewne wyszła za E. Magnuszewskiego. W zimie 1914 występowała w T. Polskim w Petersburgu, w 1915 w T. Zjednoczo­nych w Łodzi, 1916-18 w łódz. T. Polskim, przy czym w 1917 okresowo należała do zespołu S. Lubicz-Sarnowskiej, z którym odwiedziła m.in. Płock i Kielce. W trakcie sez. 1918/19 przeszła do zespołu T. Powszechnego w Krakowie i grała tu do 1921, uczestnicząc w wyjazdach teatru do Cieszyna (gru­dzień 1918, listopad 1919, luty 1921). Grała wów­czas m.in. Janinę ("Dom otwarty"), Julię ("Romeo i Julia"), Anielę ("Śluby panieńskie"); 21 III 1919 zadebiutowała na scenie T. Letniego w Warszawie w roli Wandy ("Mąż z grzeczności"), ale nie została zaangażowana. W sez. 1921/22 występowała w T. im. Słowackiego w Krakowie, 1922/23 w T. Ko­media w Warszawie i z zespołem tego teatru go­ścinnie m.in. w Kaliszu i Płocku (kwiecień 1923), zaś w czerwcu i lipcu t.r. uczestniczyła w objeździe zespołu K. Adwentowicza, m.in. w Ciechocinku i Włocławku. W 1923-25 grała w T. Miejskim w Łodzi, takie role, jak Klara: ("Zemsta"), Violetta ("Kor­dian"), a także w T. Letnim (maj-sierpień 1925), jesienią 1925 T. im. Fredry w Stanisławowie, nast. do końca sez. 1925/26 T. im. Słowackiego w Kra­kowie, w 1926-30 w T. Miejskim i Letnim w Łodzi, skąd na sez. 1930/31 została zaangażowana przez L. Schillera do T. Miejskich we Lwowie. W 1932-34 znów grała w T. Miejskich w Łodzi, nast. w T. im. Słowackiego w Krakowie (1934-37), w T. Kameralnym w Warszawie (sez. 1937/38) już jako Morska-Zniczowa. W czasie II wojny świat. mieszkała w Warszawie. Potem znalazła się w pierwszym zespole T. Miejskiego w Katowicach (od 15 III 1945), nast. wraz z dyr. K. Adwentowiczem przeszła na sez. 1945/46 do T. Powszechnego im. Żołnierza Polskiego w Krakowie. W sez. 1946/47 wróciła do Katowic. W sez. 1948/49 grała w T. Powszechnym w Łodzi, po czym wróciła już na stale do T. Śląskiego w Katowicach. Była jedną z najpopularniejszych aktorek tej sceny. Grała dużo, m.in. Podstolinę ("Zemsta"), Dorotę ("Grube ryby"), Łechcińską ("Rozbitki"), Lulu ("Skiz"), Kasztelanową ("Mazepa"), Reginę ("Wychowanka"), Teklę ("Wysoka ściana"), Radczynię ("Wesele"), Piastunkę ("Antygona" J. Anouilha), a jej "talent, wytworna aparycja i kultura wzbogacały każdą z tych postaci".

Bibl.: Almanach 1965/66; Fallek: Cztery sezony; Kaczorowska-Herman: T. Popularny; Kaszyński: Teatr łódz.; Ka­szyński: Teatralia; Konarska-Pabiniak: Repertuar; Linert: T. Śląski; Marczak-Oborski: Teatr 1918-39; Olszewski: Śląska kronika; Solarska: T. Ludowy; T. Miejski w Łodzi (il.); T. przy ul. Cegielnianej; T. Śląski 1922-72 (il. i cyt. s. 162); Urbankiewicz: Sezon w Łodzi; Wydrzyński s. 33, 69, 303, 361; Dz. Petr. 1914 nr 1313; Gaz. Kieł. 1917 nr 189; Gaz. Łódz. 1917 nr 251, 1918 nr 139, 237; Kur. Łódz. 1932 nr 265; Kur. Stan. 1925 nr 273; Kur. Warsz. 1919 nr 81, 1923 nr 170, 1937 nr 271; Nowy Kur. Łódź. 1915 nr 196; Poglądy 1966 nr 9; Afisze, programy i dokumenty osobiste, IS PAN; Akta (tu fot.), ZASP; Gawlik: T. Letni w Łodzi; Turowski: Teatr w Łodzi. Ikon.: Fot. - Arch. Dok. Mech., ZASP.

Nagrania: Role - Red. Dok. Inf. PR.

Źródło: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1900-1980 t.II, PWN Warszawa 1994

Zdjęcia


Baza danych zawiera informacje o karierach artystycznych, zatrudnieniu zawodowym i nagrodach wszystkich osób związanych twórczo z polskimi teatrami dramatycznymi, muzycznymi, lalkowymi i polskim filmem od roku 1991 do chwili obecnej. Dane wcześniejsze są sukcesywnie uzupełnianie i docelowo w bazie znajdą się wszystkie szczegóły dotyczące życia teatralnego w Polsce.

Od kwietnia 2004 roku baza codziennie wzbogacana jest o artykuły, które ukazują się w polskiej prasie. Artykuły archiwalne pojawiają się stopniowo.

Od września 2014 roku uruchomiliśmy możliwość zamawiania szczegółowej, elektronicznej kwerendy na temat archiwaliów znajdujących się w zbiorach Pracowni Dokumentacji Teatru.

Wiosną 2015 rozpoczęliśmy współpracę z fundacją sedina.pl tworzącą Internetową Encyklopedię Szczecina oraz Państwową Wyższą Szkołą Teatralną im. Ludwika Solskiego w Krakowie.