teatralna |  filmowa | telewizyjna | radiowa | zawodowa | nagrody | odznaczenia | multimedia

Artur Młodnicki

nie żyje
ur. 1911-08-28, Lwów
zm. 1972-07-16, Wrocław

Biografia

MŁODNICKI Artur Karol (28 VIII 1911 lub 1910 Lwów - 16 VII 1972 Wrocław), aktor, re­żyser, kierownik artyst. teatru. Rok urodzenia 1910 podaje księga immatrykulacyjna Uniw. Jagiell., a 1911 - akt zgonu. Był synem Adama M., inżyniera, i Kazimiery z Jasińskich, mężem najpierw Ireny Tomaszewskiej (zob. t. 1), potem aktorki Zofii Petri, nast. aktorki Zdzisławy M. z Zarembów, ojcem aktorki Iwy M. i plastyczki Małgorzaty Młodnickiej. Kształcił się w Gim. im. Batorego we Lwowie (ma­turę zdał w 1929), później odbył służbę w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. Po powrocie do Lwowa rozpoczął studia prawnicze, kontynuowane w 1. 1932-33 na Uniw. Jagiell. w Krakowie. W czasie studiów statystował w krak. T. im. Słowackiego, od 1933 był w zespole artyst. tego teatru. Po ustąpieniu J. Osterwy z dyrekcji t. krak. w 1935 podążył za nim do Warszawy, gdzie zdał eksternistyczny egzamin aktorski PIST-u i zaangażował się w tym samym roku do Teatru Ma­lickiej. W 1936-38 grał w T. Polskim w Poznaniu, w sez. 1938/39 w T. Miejskim w Częstochowie. Wyjątkowo korzystne warunki zewnętrzne (wysoki, przystojny, reprezentacyjny) i kultura osobista pre­destynowały go przede wszystkim do ról amantów, ale już w okresie przedwojennym grywał też role charakterystyczne. Ważniejsze, to m.in. Świstos ("Kra­kowiacy i Górale"), De Virien ("Historia dwu serc"), Kamil ("A jednak miłość"), Rudomski ("Ponad śnieg"), Witomski ("Dziewczyna z lasu"), Bogucki ("Panna Maliczewska"), Teofil ("Głupi Jakub"). Okupację niem. przeżył we Lwowie utrzymując się z pracy fizycznej (kelner, malarz pokojowy, sprzedawca). Równocześ­nie był współorganizatorem konspiracyjnych kon­certów, wieczorów lit., a 3 VI 1944 wziął udział w przedstawieniu "Ich czworo" (w roli Męża) na strychu Domu Parafialnego przy ul. Św. Zofii 35. W tej samej roli wystąpił 19 VIII 1944 w spektaklu inaugurującym działalność Polskiego T. Dramaty­cznego. Na scenie lwow. w sez. 1944/45 grał ponad­to Otto Hilmera ("Burmistrz Stylmondu"), Boba Benneta ("Cały dzień bez kłamstwa"), Doktora Bemola ("Moja siostra i ja"), Wernyhorę ("Wesele"), Zbyszka ("Moralność pani Dulskiej"). W 1945/46 w Olsztynie, na scenie T. im. Jaracza zadebiutował jako reżyser (m.in. "Dzień bez kłamstwa", "Moja siostra i ja", "We­sele"). We wrześniu i październiku 1946 występował gościnnie w Warszawie, Krakowie, Katowicach i

Wrocławiu w sztuce "Niebieski lis". W sez. 1946/47 pocz. w t. Siedmiu Kotów w Krakowie (Odys w "Moja żona Penelopa"), nast. jeszcze w tyra samym sez. związał się z T. Komedii Muzycznej i Polskim w Szczecinie, gdzie grał i reżyserował też w sez. 1947/48, m.in. "Moją żonę Penelopę", "Rozdroże mi­łości", "Moralność pani Dulskiej" (ponownie grał Zby­szka) i "Krawca w zamku" (z cieszącą się wielkim powodzeniem rolą Artura Lortigana). W sez. 1948/49 należał do zespołu T. Nowego w Poznaniu; grał tu m.in. Piszczalskiego ("Jadzia wdowa"), Chopina ("Lato w Nohant"), Hrabiego Richmond ("Król Ryszard III"), Pastora Morella ("Candida"); reżyserował "Porwanie Sabinek" z gościnnym występem J. Węgrzyna. Wios­ną 1949 nawiązał współpracę z T. Osa w Łodzi i w kwietniu t.r. wystawił tu "Jadzię wdowę", w sez. 1949/50 grał i reżyserował na tej scenie (np. "Ober­żystkę"). W nast. latach występował w Warszawie, m.in. w 1951 w T. Syrena, 1952 w T. Domu Wojska Pol., gdzie też reżyserował. Zaangażowany w 1952 przez W. Horzycę do T. Dramatycznych we Wrocławiu, pozostał wierny tej scenie do końca życia. Tu kreował blisko poł. spośród ponad stu pięćdziesięciu ról, jakie miał w swym dorobku. Było wśród nich wiele ważnych i granych z po­wodzeniem ról dram., choć uznanie przyniosły mu przede wszystkim role komediowe. Jak pisał T. Banaś w programie jubileuszowym M., predestyno­wał go do nich "silnie rozwinięty zmysł humoru" oraz to, że "w komedii też prawdopodobnie czuje się najlepiej, rozporządza w niej niewyczerpaną ska­lą aktorskiego wyrazu - od parodii i sarkazmu po humor czarny i absurdalny. Niezawodnym instyn­ktem aktorskim bezbłędnie umie zawsze odszukać właściwy, jedyny ton". "Zdarzało mu się na prze­strzeni lat czterdziestu kilkakrotnie grać tę samą rolę w różnych realizacjach scenicznych - nigdy nie była to kopia poprzedniego ujęcia - zawsze umiał i chciał wydobyć nie dostrzeżoną lub pomi­niętą poprzednio cechę odtwarzanej osobowości. Nie­kiedy przebudowywał swe pierworodne ujęcia całkowicie". Ważniejsze role z okresu wrocł.: Hrabia Wacław ("Mąż i żona" 1953, 1965), Gospodarz ("We­sele", 1956, 1960), Karenin ("Anna Karenina", 1958), Generał ("Policjanci", 1959), Osip ("Rewizor", 1960), Otello ("Otello", 1961), Rotmistrz ("Damy i huzary", 1962), Profesor ("Inkarno", 1963), Mefistofeles ("Kor­dian", 1966), Jowialski ("Pan Jowialski", 1966), Woź­niak ("Kondukt", 1969). Reżyserował w tym okresie m.in. "Lato w Nohant" (1956), "Ararat" (1956), "Lada­cznicę z zasadami" (1957), "Przy drzwiach zamknię­tych" (1957), "Kowal, pieniądze i gwiazdy" (1958). Jako reżyser współpracował gościnnie z innymi sce­nami wrocł. np. z T. Młodego Widza, Operą ("Eros i Psyche", "Widma", 1955), Operetką Dolnośląską ("Hra­bina Marica", 1955, "Czar walca", 1958), gdzie też w sez. 1958/59 sprawował kierownictwo artyst., a po­nadto - z T. Ziemi Opolskiej w Opolu, T. Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze. W sez. 1963/64 wy­stąpił gościnnie w Starym T. w Krakowie raz jeszcze w roli Gospodarza ("Wesele"). Na scenie T. Polskiego we Wrocławiu 25 III 1972 obchodził jubileusz czter­dziestolecia pracy artyst. jako Stary Aktor i Karmazyn w "Wyzwoleniu". Był cenionym aktorem film., grał m.in. Radcę Kotowicza ("Popiół i diament"), Puł­kownika ("Lotna"), Tomasza ("Jak być kochaną"), Al­bina Niementowskiego ("Pamiętnik pani Hanki"). Brał udział w wielu audycjach radiowych i telewizyjnych. Przez wiele lat kierował wrocł. oddziałem ZASP-u, a w 1971 otrzymał tytuł honorowego prze­wodniczącego. Miarą popularności M. we Wrocła­wiu były przyznawane mu wielokrotnie w wyniku plebiscytów "Słowa Polskiego" Wrocławskie Iglice.

Bibl.: Almanach 1971/72; Danowicz: Ujarzmianie Melpo­meny; Dąbrowski: Na deskach t. 1 (il.); Fik: 35 sezonów; R.M. Groński: Od Siedmiu Kotów do Owcy. Kabaret 1946-1968, Warszawa 1971 s. 249; Hist. filmu t. 3-5; Kaszyński: Teatr łódz.; Kelera: Takie były zabawy; Kelera: Wrocław; Jankowski, Misiorny; Misiorny: Teatry Ziem Zachodnich; PSB t. 21 (B. Berger; tu bibl. i ikon.); Teatry w Szczecinie 1945-65; T. Polski Wrocław 1945-65; Życie teatr, w Częstochowie; Afisze, programy (tu m.in. Artur Młodnicki 40 lat pracy scenicznej, Wrocław 1972, ii. i ikon.), wycinki prasowe, IS PAN.

Ikon.: M. Młodnicka: Portret, rzeźba (dwa egzemplarze) - własność rodziny i MHWrocław; W. Bartoszewicz: Po­rtret, rys., Szkicownik z lat 1947-51 - Bibl. Raczyńskiego; J. Rotbaum: M. jako Volpone (Volpone), 1961 - MHWrocław; M. Młodnicka: Portret, karyk., rys., repr. Artur Młodnicki 40 lat pracy scenicznej, Wrocław 1972;

Fot. - Arch. Dok. Mech., IS PAN, MTWarszawa, ZASP.

Film.: 1947 - Zakazane piosenki (f.); 1948 - Ostatni etap

(f.); 1950 - Dwie brygady (f.); 1953 - Żołnierz zwycięstwa

(f.); 1955 - Opowieść atlantycka (f.); 1956 - Podhale w ogniu (f.); 1958 - Historia jednego myśliwca (f.), Popiół i diament (f.); 1959 - Biały niedźwiedź (f.), Cafe pod Minogą (f. I), Lotna (f.); 1960 - Milcząca gwiazda (f. - prod. pol.-NRD); 1961 - Dziś w nocy umrze miasto (f.); 1963 - Jak być kochaną (f.), Mandrin, le bandit gentilhomme - Mandrin (f. prod. franc.-włos.), Pamiętnik pani Hanki (f.); 1964 - Giuseppe w Warszawie (f.); 1965 - Błękitny pokój (tv), Rękopis znaleziony w Saragossie (f.); 1966 - Czterej pancerni i pies (s. tv), Katastrofa (f.); 1967 - Die Gefrorenen Blitze - Zamrożone błyskawice (f. - prod. NRD), Zabijaka (tv); 1968 - Lalka (f.); 1970 - Ostatni świadek (f.); 1971 - Motodrama (f.); Nos (tv); 1973 - Czarne chmury (s. tv), Wesele (f.); Fragm. materiałów film. z 1963, Arch. WFD; Materiały - Archiwum TVWarszawa.

Nagrania: Role - Red. Dok. Inf. PR, wypowiedź okolicz­nościowa - Arch. Dok. Mech.

Źródło: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1900-1980 t.II, PWN Warszawa 1994

Zdjęcia


Baza danych zawiera informacje o karierach artystycznych, zatrudnieniu zawodowym i nagrodach wszystkich osób związanych twórczo z polskimi teatrami dramatycznymi, muzycznymi, lalkowymi i polskim filmem od roku 1991 do chwili obecnej. Dane wcześniejsze są sukcesywnie uzupełnianie i docelowo w bazie znajdą się wszystkie szczegóły dotyczące życia teatralnego w Polsce.

Od kwietnia 2004 roku baza codziennie wzbogacana jest o artykuły, które ukazują się w polskiej prasie. Artykuły archiwalne pojawiają się stopniowo.

Od września 2014 roku uruchomiliśmy możliwość zamawiania szczegółowej, elektronicznej kwerendy na temat archiwaliów znajdujących się w zbiorach Pracowni Dokumentacji Teatru.

Wiosną 2015 rozpoczęliśmy współpracę z fundacją sedina.pl tworzącą Internetową Encyklopedię Szczecina oraz Państwową Wyższą Szkołą Teatralną im. Ludwika Solskiego w Krakowie.