teatralna | filmowa | telewizyjna | radiowa | zawodowa | nagrody | odznaczenia | multimedia

Jan Dorman

nie żyje
ur. 1912-03-10, Dębowa Góra
zm. 1986-02-20, Będzin

Biografia

Jan Dorman (11 III 1912 Sosnowiec - 21 II 1986 Będzin), scenograf, reżyser, dyr. teatru i kier. art. Ukończył seminarium nauczycielskie w Sosnowcu (1933) i krak. ASP (1939). Pracę z dziecięcymi zespołami teatralnymi rozpoczął w 1931, w 1. 1936-38 był nauczycielem na Polesiu. W 1945 założył amatorski Międzyszkolny T. Dziecka w Sosnowcu (inauguracja 23 XII), działający w l. 1946-49 jako półamatorski Eksperymentalny T. Dziecka, a od 1950 już jako zawodowy pod jego dyr. i kier. art., przeniesiony do Będzina pn. T. Dzieci Zagłębia. Do najlepszych jego inscenizacji zaliczano "Krawca Niteczkę" Makuszyńskiego, "Niebieskiego ptaka" Maeterlincka, "Która godzina?" Wojciechowskiego, "Przygody Wiercipięty" Pehra, "Sen nocy letniej" Shakespeare'a, "Koziołka Matołka" Makuszyńskiego, "Budę jarmarczną" Błoka, własną sztukę "Konik", w późniejszym okresie "Harnasie" i "Króla Rogera" Szymanowskiego. Reżyserował niekiedy na innych scenach, np. T. Groteska w Krakowie, T. Lalka w Warszawie, jednakże dopiero po przejściu na emeryturę 1 IV 78, rozpoczął prawdziwą wędrówkę art. po t. lalkowych w wielu miastach kraju; reżyserował więc w Poznańskim T. L. i A. (1978), T. Arlekin w Łodzi (sez. 1978/79), 1981/82), T. im. Smolki w Opolu (sez. 1978/79), T. Kacperek w Rzeszowie (sez. 1978/79), T. Ateneum w Katowicach (sez. 1980/81), T. Tęcza w Słupsku (1980/81, 1981/82), T. Lalek w Wałbrzychu (1980/81, 1983/84), T. Lalek we Wrocławiu (1980/81), T. Banialuka w Bielsku Białej (1981/82), T. Rabcio (1981/82, 1982/83), T. im. Andersena w Lublinie (1982/83). Współpracował też z t. dramatycznymi i muzycznymi, np. w Operze Śląskiej w Bytomiu przygotował "Dziecko i czary" Ravela (1984), w T. Dramatycznym im. Szaniawskiego w Wałbrzychu "Powiedz, że jestem" Krall (1985), w T. im. Norwida w Jeleniej Górze "Noc Walpurgii" wg "Fausta" Goethego (26 I 86). Od sez. 1978/79 był wykładowcą krak. PWST - wydz. lalkarski we Wrocławiu (gra aktorska w planie żywym), przygotował ze studentami kilka przedstawień dyplomowych, była autorem i adaptatorem wielu sztuk, np. "Nieudałek", "Wiosna, Lato, jesień, zima", "Siewierska panna" na 32 piętrze. "Choinka futurystów", "Kaczka; Przed zaśnięciem" wg Iłłakowiczówny, "Skrzydlaty złoczyńca" wg Tuwima, "Młynek do kawy" wg Gałczyńskiego, "Optymizm, czyli Kandyd" wg Voltaire'a, "Don Kichot" wg Cervantesa. Komponował i wybierał muzykę do spektakli, projektował kostiumy i dekoracje (często z synem Jackiem). Był autorem publikacji, np. "Zabawa dzieci w teatr" (1981) i artykułów zamieszczanych m. in. w Scenie, w 1.1965-73 inicjatorem i organizatorem przeglądów widowisk folklorystycznych pn. "Herody". W styczniu 1986 z okazji I Spotkań Teatru Wizji i Plastyki zorganizowano w Centrum Kultury w Katowicach wystawę monograficzną pt. "Teatr Jana Dormana". Zmarł podczas przygotowań do jubileuszu 40-lecia działalności artystycznej.

Źródło: Almanach sceny polskiej 1985/86. Tom XXVII. Wydawnictwo Naukowe PWN - Warszawa 1993.

Zdjęcia


Baza danych zawiera informacje o karierach artystycznych, zatrudnieniu zawodowym i nagrodach wszystkich osób związanych twórczo z polskimi teatrami dramatycznymi, muzycznymi, lalkowymi i polskim filmem od roku 1991 do chwili obecnej. Dane wcześniejsze są sukcesywnie uzupełnianie i docelowo w bazie znajdą się wszystkie szczegóły dotyczące życia teatralnego w Polsce.

Od kwietnia 2004 roku baza codziennie wzbogacana jest o artykuły, które ukazują się w polskiej prasie. Artykuły archiwalne pojawiają się stopniowo.

Od września 2014 roku uruchomiliśmy możliwość zamawiania szczegółowej, elektronicznej kwerendy na temat archiwaliów znajdujących się w zbiorach Pracowni Dokumentacji Teatru.

Wiosną 2015 rozpoczęliśmy współpracę z fundacją sedina.pl tworzącą Internetową Encyklopedię Szczecina oraz Państwową Wyższą Szkołą Teatralną im. Ludwika Solskiego w Krakowie.