Pamięć teatru

01-09-2000
Wybrane materiały z konferencji zorganizowanej przez Towarzystwo Historyków Teatru i Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Gdańskiego w 2000 roku.
01-09-2000
Aktualne problemy archiwistyki teatralnej na przykładzie doświadczeń Archiwum Artystycznego Teatru Wielkiego w Poznaniu
Tadeusz Boniecki. Celem mego wystąpienia jest przedstawienie specyfiki pracy i zasobu Archiwum Artystycznego Teatru Wielkiego w Poznaniu jak również poczynienie próby zarysowania sytuacji w archiwistyce teatralnej na podstawie wieloletniej obserwacji pracy archiwów kulturalnych za szczególnym uwzględnieniem dbałości o powstające zasoby.
01-09-2000
Archiwa domowe aktorów
Barbara Lasocka. Lubię dokumenty gromadzone przez aktorów. O powodach takiego właśnie do nich stosunku powiem na końcu. Aktorzy należą do chętnych, choć nie zawsze starannych zbieraczy świadectw swojej zawodowej działalności. Może bardziej lub mniej świadomie chcą w ten sposób zrekompensować ulotność uprawianej sztuki. Pragną ocalić od zapomnienia siebie jako jednego z jej autorów. Czy jest to wykonalne zadanie? I na to pytanie będę szukać odpowiedzi.
01-09-2000
Archiwa teatralne Szczecina
Ryszard Markow. Do czasów współczesnych nie zachowała się dokumentacja archiwalna dotycząca działalności teatrów szczecińskich przed 1945 rokiem, w tym zwłaszcza nie zachowały się archiwa teatrów.
01-09-2000
Archiwum Artystyczne i Biblioteka Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie
Diana Poskuta-Włodek. Zasoby Archiwum Artystycznego i Biblioteki Teatru im. J. Słowackiego w Krakowie należą do największych i najcenniejszych zbiorów teatraliów w kraju. Żaden z teatrów dramatycznych działających w Polsce nie dysponuje równie wszechstronną i bogatą dokumentacją własnej pracy artystycznej, niemal kompletną kolekcją afiszów obejmującą ponad sto trzydzieści lat ani zbiorem egzemplarzy sztuk granych w jednym mieście w okresie ponad stu sześćdziesięciu lat.
01-09-2000
Archiwum Ośrodka Badań Twórczości Jerzego Grotowskiego i Poszukiwań Teatralno-Kulturowych we Wrocławiu
Maria Hepel, Bruno Chojak. W naszym Ośrodku funkcjonuje stała komórka organizacyjna, zwana "Działem Archiwalno-Dokumentacyjnym" - w skrócie: "Archiwum"
01-09-2000
Biblioteka Teatru Lwowskiego wczoraj i dziś
Barbara Maresz. 13 września 1842 roku Jan Nepomucen Kamiński kierował "do Wysokich Stanów Królestw Galicyi i Lodomeryi" prośbę o wsparcie finansowe. Ustępujący antreprener teatru lwowskiego przypominał swoje zasługi dla rozwoju polskiej sceny, pisał m.in.: "Toż samo co do biblioteki; nie mogłem jej nigdzie zakupić, bo jej w polskim języku nie było, musiałem ją sam nieustanną moją pracą tworzyć, gdyż zasiłki dramatyczne przez ś.p. Wojciecha Bogusławskiego kiedyś niekiedyś z przyjaźni mi dosyłane nie wystarczały ani też odpowiadały całkowicie żądaniom tutejszej publiczności, która widząc na niemieckiej scenie utwory dramatyków niemieckich, tychże samych i na swej scenie ujrzeć zapragnęła".
01-09-2000
Czemu służy dokumentacja krytyki teatralnej. Kilka podstawowych przypomnień
Eleonora Udalska. Czemu służy dokumentacja krytyki teatralnej? Odpowiedź na tak postawione pytanie wymaga najpierw ustalenia pewnych pojęć. Do nich należy rozumienie dokumentu teatralnego czyli źródła utrwalania pamięci teatru. Czy krytyka jest, a jeśli jest, to jakiego rodzaju dokumentem. Dokumentem źródłowym czego?
01-09-2000
Dokumentacja przedstawienia w Teatrze Nowym w Łodzi 1949-2000
Edyta Wiśniewska. Jednym z zadań działu literackiego Teatru Nowego jest prowadzenie archiwum zbierającego i utrwalającego artystyczne dokonania instytucji. Dokumentacja ta prowadzona jest od prapremiery "Brygady szlifierza Karhana" Vaška Kani, która zainaugurowała w dniu 12 listopada 1949 roku działalność Teatru Nowego w Łodzi. Kazimierz Dejmek, dyrektor sceny, ustalił wówczas podstawowe zasady dokumentacji przedstawienia, obowiązujące po dzień dzisiejszy.
01-09-2000
Dokumentacja teatralna Instytutu Sztuki PAN
Urszula Rudzka. Istniejąca od ponad pięćdziesięciu lat Pracownia Dokumentacji Teatralnej Instytut Sztuki PAN (której nazwa ulegała w toku dziejów pewnym modyfikacjom, związanym ze zmianami organizatora - z Ministerstwa Kultury i Sztuki na Polską Akademię Nauk - oraz struktury organizacyjnej instytutu), u swych początków ma nazwiska Mieczysława Rulikowskiego i Leona Schillera.
01-09-2000
Drottningholmskie Muzeum Teatralne
Jolanta Szutkiewicz. Drottningholmskie Muzeum Teatralne, po szwedzku DROTTNINGHOLMS TEATERMUSEUM albo w skrócie DTM, jest godne uwagi nie tylko oka turysty ze względu na wspaniałe usytuowanie teatru i muzeum tuż w pobliżu Pałacu Rodziny Królewskiej w scenerii angielskiego ogrodu, ale także uwagi historyka teatru, stanowi bowiem pomost między czasem gustawiańskim, a więc drugą połową osiemnastego wieku a współczesnością.
01-09-2000
Dzieci śmieci. Dokumentacja teatrów studenckich
Michał Błażejewski. Sami pamiętamy, jak władze każdej nowej kadencji studenckiej organizacji zaczynały urzędowanie od wyrzucania zawartości szuflad na śmietnik. Po nas potop, za nami pustynia...
01-09-2000
Elektroniczna Cricoteka
Marek Pieniążek. Obecnie stoimy przed koniecznością odmiennego sposobu prezentowania i przechowywania pamiątek, wszelkich eksponatów i fragmentów scenografii teatralnych aniżeli jeszcze w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Dziś młodzież, zanim zdecyduje się na poszukiwanie lub potwierdzenie interesujących ją informacji w bibliotekach, książkach, encyklopediach najpierw po informacje sięga do wyszukiwarek internetowych. Atrakcyjność materiału dostępnego w internecie decyduje często o dalszym zagłębianiu się poszukiwacza w temat lub o jego porzuceniu.
01-09-2000
"Grzebanie" Jerzego Jarockiego- dokumentacja teatralna na etapie prób.
Anna Litak. 3 stycznia 1996 roku, na Scenie Kameralnej Starego teatru w Krakowie odbyła się premiera sztuki Jerzego Jarockiego "Grzebanie" według Stanisława Ignacego Witkiewicza. Tekst Jarockiego ujmował kluczowe problemy, których rozwiązanie wypełniło życie Witkacego. Był też komentarzem autora do życia i twórczości artysty poprzez odautorskie wypowiedzi powracającego ducha Witkacego.
01-09-2000
Komu potrzebne jest archiwum teatralne?
Anna Podsiadło. W Teatrze Śląskim archiwum artystyczne podlegało zawsze osobie zatrudnionej na etacie bibliotekarza. Nie oznaczało to nigdy mniejszego szacunku dla dokumentów kolejnych inscenizacji, jednak to głównie dbałość o zasoby książkowe stanowiła naczelne zadanie.
01-09-2000
Komunikat o zasobie archiwum dokumentacji artystycznej Starego Teatru w Krakowie
Elżbieta Wrzesińska. Zasoby archiwalne Starego Teatru nie są tak stare jak sam Teatr, a nawet całkiem "młode", bo liczą sobie zaledwie 46 lat. Można powiedzieć, że systematycznie są gromadzone dopiero od 1954 r. kiedy to Stary Teatr po okresie połączenia z Teatrem im. J.Słowackiego od sez.1946/47 do sez. 1953/54, stał się znowu samodzielną instytucją artystyczną.
01-09-2000
Krytyczna lektura źródła historycznego
Krzysztof Maciej Kowalski. Tytuł konferencji "Pamięć teatru. Zagadnienia dokumentacji teatralnej" wywołał we mnie osobistą refleksję. Niedawno minęło 37 lat od chwili, kiedy po raz pierwszy przekroczyłem progi Opery Bałtyckiej. Dokładnie pamiętam, że był to spektakl "Rigoletta", arcydzieła Giuseppe Verdiego. Pierwszy kontakt z tym wielkim dziełem operowym w dużym stopniu zadecydował o mojej fascynacji wspomnianą operą.
01-09-2000
Legendy i dokumenty, fakty i anegdoty
Henryk Izydor Rogacki. W czerwcowe przedpołudnie 1986 roku, podczas tzw. egzaminów teoretycznych na Wydział Aktorski warszawskiej PWST, mój przyjaciel aktor Stanisław Górka opowiedział mi historię, dopiero co posłyszaną w garderobie Teatru Współczesnego w Warszawie od Henryka Borowskiego, dotyczącą stołecznego debiutu Stefana Jaracza.
01-09-2000
Materiały archiwalne do dziejów teatru na Pomorzu w zasobie Archiwum Państwowego w Gdańsku
Aleksandra Skibicka, Marcin Westphal. W zasobie Archiwum Państwowego w Gdańsku do 1945 roku zachowały się jedynie dwa zespoły akt stricte teatralnych. Oba zespoły powstały w wyniku działalności teatru w Elblągu. Dokumentacja dotycząca teatru w Gdańsku zachowała się w stanie szczątkowym i jest rozproszona w kilku zespołach.
01-09-2000
O dokumentowaniu i opracowywaniu źródeł do historii krytyki teatralnej
Ewa Wąchocka. Jedną z przyczyn ciągłych zahamowań w badaniach nad krytyką teatralną jest pewna paradoksalność jej sytuacji. Paradoks polega na tym, że wszelki zapisany ślad po przedstawieniu jest trwalszy, a więc bardziej "wymowny" niż przedmiot jego opisu, przy tym ta "przewaga" świadectwa nad dziełem stanowi zasadę, nie szczególne zrządzenie losu, jak np. w przypadku opisów, które zachowały się po zaginionych obrazach czy budowlach. Spektakl teatralny przemija, mówiące o nim teksty - o ile nie ulegną materialnej destrukcji - pozostają.
01-09-2000
Ruch teatralny w Przemyślu w świetle zachowanych źródeł archiwalnych
Anna Krochmal. Okres autonomii galicyjskiej w II połowie XIX wieku przyniósł na ziemiach zaboru austriackiego nowe prądy w życiu społeczno-politycznym i kulturalnym. Powstały wówczas warunki do tworzenia i rozwoju różnego typu instytucji, w tym towarzystw regionalnych. Dotyczyło to także Przemyśla, trzeciego co do wielkości ośrodka miejskiego w Galicji. Ożywienie w życiu kulturalnym miasta zapoczątkowało powstanie w latach 60-tych Przemyskiego Towarzystwa Muzycznego. Na jego bazie rozpoczęto wkrótce starania o utworzenie teatru amatorskiego.
01-09-2000
Szukanie współrzędnych. Kilka uwag na temat problemów teoretycznych dokumentacji audiowizualnej przedstawienia teatralnego
Jan Roubal. Pomimo swej już stuletniej tradycji wiedzę o teatrze można - w ramach calej reszty wiedzy o sztuce - charakteryzować za pomocą parafrazy pirandellowskiej jako wiedzę stale poszukującą swój przedmiot.
01-09-2000
Teatr, którego nie ma. Archiwum Słupskiego Teatru Dramatycznego.
Anna Sobiecka. Moim głosem w dyskusji o silach i zasobach polskich archiwów teatralnych chciałabym przypomnieć o istnieniu Słupskiego Teatru Dramatycznego, teatru prowincjonalnego, działającego w Słupsku w latach 1977-1992, teatru, którego na współczesnej mapie teatralnej nie ma zaledwie (a może właściwiej byłoby stwierdzić, że już) od dziewięciu lat. To dziewięcioletnie "nieistnienie" ma również swoje konsekwencje w sposobie przechowywania, zabezpieczania oraz udostępniania właściwie pozostałości po dawnym archiwum teatralnym. Dokumenty życia teatralnego prowincji i sceny prowincjonalnej spotkał raczej niezasłużony los.
01-09-2000
Teatralia w archiwach i bibliotekach hiszpańskich
Urszula Aszyk. Wypada zacząć od stwierdzenia, że na terenie Hiszpanii działają dziesiątki bibliotek, archiwów i podobnych tym instytucji, które gromadzą teatralia. Obok zamożnych instytucji państwowych, rozmaitych archiwów miejskich często z wiekową tradycją, zbiorów przykatedralnych i pałacowych, wiele z nich to ośrodki utworzone przez władze autonomiczne poszczególnych prowincji w ostanich dziesięcioleciach, część zaś to prywatne fundacje i muzea.
01-09-2000
Teatralia w zbiorach Biblioteki Gdańskiej PAN
Jan Krzysztof Kordel. Wśród różnorodnych zbiorów Biblioteki Gdańskiej PAN można znaleźć wiele bardzo ciekawych teatraliów. Są one usytuowane przede wszystkim w dziale zbiorów specjalnych będąc starymi drukami, rękopisami, dokumentami życia społecznego, a także grafikami. Zbiory te dokumentują przejawy życia teatralnego w dawnym Gdańsku.
01-09-2000
Teatralia w zbiorach Muzeum Literackiego Książnicy Pomorskiej
Mirosława Kozłowska. Muzeum Literackie Książnicy Pomorskiej zostało oficjalnie otwarte 5 maja 1977 roku. Jego powstanie łączy się ściśle z nazwiskiem Stefana Flukowskiego, którego imię nosi sala wystawowo-prelekcyjna muzeum. Archiwum Marii i Stefana Flukowskich było pierwszym, poważnym zbiorem przekazanym Książnicy Pomorskiej ( wówczas jeszcze Wojewódzkiej Bibliotece), obejmującym księgozbiór i liczne zespoły archiwaliów.
01-09-2000
Teatralia w zbiorach Muzeum Narodowego w Gdańsku
Małgorzata Abramowicz. Na początku lat 70. w prasie gdańskiej zaczęły pojawiać się artykuły w tonie dramatycznym. Tadeusz Rafałowski w tekście "Dopóki nie jest za późno. Archiwum gdańskiej Melpomeny" pisał: "Sytuacja jest alarmująca- sprawa dojrzała do ostatecznego jej załatwienia. Chodzi o dokumentację życia teatralnego Wybrzeża, o wszystko to, co związane jest z historią i rozwojem wybrzeżowych teatrów, a co z każdym rokiem, z każdym miesiącem niszczeje, odchodzi w niepamięć lub - ginie bezpowrotnie."
01-09-2000
Teatralia w Zbiorach Specjalnych Instytutu Sztuki PAN, ich charakter i znaczenie dla historii teatru polskiego
Marzena Kuraś. Instytut Sztuki PAN już od samego początku, od 1949 r., gdy jako Państwowy Instytut Sztuki powstał przy Ministerstwie Kultury i Sztuki, zakładał prowadzenie obok badań naukowych z zakresu historii sztuki, teatru, muzyki, filmu, także działalność pracowni dokumentujących życie artystyczne kraju.
01-09-2000
Wirtualna dokumentacja teatralna
Dorota Buchwald. Od internetu nie ma ucieczki. Wirtualne, wcale już nie znaczy możliwe, czy potencjalne. To jest konieczne, rzeczywiste. Wyrosło nam pokolenie, dla którego świat wirtualny jest najprawdziwszy i jeżeli tam czegoś nie da się znaleźć, to uznaje, że tego nie ma, nie istnieje. A jeśli nie istnieje, to nie jest potrzebne. A my przecież chcemy być potrzebni, bo dla kogo to robimy?
01-09-2000
Zadania i problemy dokumentacji teatralnej - z perspektywy "Słownika biograficznego teatru polskiego"
Grażyna Chmielewska. Moja wypowiedź związana jest z doświadczeniami pracy nad II i III tomem "Słownika biograficznego teatru polskiego", słownika reprezentującego tę część badań nad historią teatru, która należy do biografistyki i dla której wydane dotychczas dwa tomy stanowią podstawowe źródło.
01-09-2000
Zbiory teatralne w bibliotekach i archiwach polskich (stan badań i projekt przewodnika)
Barbara Maresz. W 1938 r. na łamach "Sceny Polskiej" Bohdan Korzeniewski "z hamowaną wściekłością" opowiadał "fakty z dziejów marnotrawienia dobytku kulturalnego teatrów". Ubolewał nad losem polskiego historyka teatru, który "musi ciułać przez długie miesiące grosz do grosza na podróże, gdy chce swoją robotę wykonać uczciwie". Dobrze jeszcze, gdy wiadomo "gdzie czego szukać", gorzej gdy "trzeba zdać się na szczęśliwy traf", a tak jest w większości przypadków.