Boska Komedia - przegląd spektakli. Artyści pod presją świata

Najważniejsze pytanie festiwalu Boska Komedia: jaka jest kondycja artysty "wśród nocnej ciszy". To hasło przewodnie dwunastej edycji. A na pytanie odpowiedzą m.in. Jan Klata, Anna Smolar, Krystian Lupa i Kornél Mundruczó.

«W ubiegłym roku organizatorzy powtarzali za Czesławem Niemenem "Dziwny jest ten świat". Zdaniem międzynarodowego jury tę myśl najlepiej oddały aż dwa spektakle: "Zapiski z wygnania" w reżyserii Magdy Umer z Krystyną Jandą w roli głównej oraz "Pod presją" Mai Kleczewskiej z Teatru Śląskiego.

Motywem przewodnim tegorocznej edycji jest "Wśród nocnej ciszy". - Zastanawiamy się nad kondycją artysty w "świecie, z którego bogowie odeszli", w którym jego rola jest marginalizowana. Głos artystów, chociaż donośny, zdaje się nie docierać tam, gdzie powinien. Jak artysta ma odnaleźć się w tym świecie? Właśnie to jest jego miarą - umiejętność działania w takiej rzeczywistości, trwanie w swoim uporze - mówi Bartosz Szydłowski, dyrektor artystyczny festiwalu.

Głos kobiet

Do konkursu głównego Inferno selekcjonerzy, m.in. Joanna Kos-Krauze, Paulina Reiter z "Wysokich obcasów" oraz Tomasz Domagała, zakwalifikowali 11 spektakli. Nurtem dominującym w narracji konkursowej będzie sytuacja kobiet. - To kobiecy sezon w teatrze polskim. O sobie i swoich potrzebach kobiety mówią coraz głośniej, co widać na scenie - podkreśla Kos-Krauze.Pierwszy z tytułów festiwalowych to "Cząstki kobiety" Kornéla Mundruczó z TR Warszawa.

- Spektakl opowiada historię dysfunkcyjnej rodziny. Napisany jest w formie serialu, reżyser podkreśla w nim sytuację społeczną i polityczną kobiet. Droga, którą przemierza Maja, główna bohaterka, jest drogą everywoman - każdej i każdego z nas, bo każdy z nas wie, co to jest miłość, wściekłość, rozczarowanie i uleczenie, kojarzone dziś z intymnością - mówi Domagała, krytyk teatralny, selekcjoner BK.

Konflikt

Drugim tytułem TR Warszawa zaproszonym do Krakowa będą "Inni ludzie" w reżyserii Grzegorza Jarzyny na podstawie hip-hopowego poematu Doroty Masłowskiej.

- Bohaterami spektaklu są początkujący raper Kamil oraz przedstawicielka "warszawskich lemingów". Tematem przede wszystkim spotkanie dwóch stron konfliktu. Jarzyna próbuje przerzucić pomost między nimi i w tej trudnej sytuacji zapytać o godność - opowiada Domagała. W rolach głównych: Marcin Czarnik, Cezary Kosiński i Adam Woronowicz.

Z Warszawy przyjedzie do Krakowa również Nowy Teatr Krzysztofa Warlikowskiego ze spektaklem "Kino moralnego niepokoju" Michała Borczucha. W roli głównej odkrycie 44. Festiwalu Filmów Fabularnych za główną rolę w "Bożym Ciele" Jana Komasy Bartosz Bielenia oraz gwiazdy Nowego: Maja Ostaszewska, Marek Kalita, Piotr Polak i Jacek Poniedziałek. - To mądry sposób opowiedzenia o kondycji jednostki. Każdy uważny człowiek może przejrzeć się w tym spektaklu - mówi Kos-Krauze.

Edukacja i manifest

Boskie debiuty? Na festiwal po raz pierwszy przyjedzie Teatr im. Osterwy z Lublina i "Kowboje" w reżyserii Anny Smolar (rozmowa z reżyserką obok) oraz Teatr Miejski w Gliwicach z tytułem "Najmrodzki, czyli dawno temu w Gliwicach" Michała Siegoczyńskiego.

O Grand Prix Boskiej Komedii 2019 powalczą trzy krakowskie spektakle, wszystkie o kobietach i z kobietami w rolach głównych. Po raz drugi w Inferno weźmie udział Teatr Nowy Proxima. Reprezentować będzie go spektakl "Kobiety objaśniają mi świat" [na zdjęciu] Iwony Kempy. To manifest kobiet i kobiecości, dokument przywołujący prawdziwe historie.

Z Narodowego Starego Teatru selekcjonerzy zaprosili "Panny z Wilka" Agnieszki Glińskiej. Reżyserka dopuszcza do głosu kobiety. Te, którym kiedyś Ruben oddał serce; te, które zawiódł. To one zawłaszczają narrację Iwaszkiewicza. - Na Wiktora patrzymy oczyma kobiet, dowiadujemy się również, w jaki sposób czas, który upłynął, zmienił je same - mówi Glińska.

Ortaliony i moda

Drugim spektaklem w konkursie opartym na tekście Doroty Masłowskiej będzie "Wojna polska-ruska" w reżyserii Pawła Świątka wyprodukowana w Teatrze Słowackiego. - To kolejny tytuł należący do kobiecego nurtu w teatrze - podkreśla Domagała. "Wojna polsko-ruska" jest spektaklem bez mężczyzn. Bohaterkami, nawet w roli Silnego, są wyłącznie one - kobiety.

Spektakle konkursowe oceni międzynarodowe jury: Stefanie Carp, Dries Douibi, Qian Cheng, Glyn Roberts, Kristina Savickiene i Mark Yeoman.

Wyniki konkursu Inferno poznamy 14 grudnia - po raz pierwszy nie w Bunkrze Sztuki, a podczas gali finałowej "Wybieg Wyspiański" w Teatrze Słowackiego połączonej z pokazem mody. Inspiracją twórców: Edyty Jermacz, Anny Marii Karczmarskiej, Matyldy Kotlińskiej i Łukasza Błażejewskiego pod kuratelą Marcina Chlandy było "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego.

- Wykorzystując postaci z najsłynniejszego dramatu Wyspiańskiego, stworzymy autorskie kolekcje ubioru. Zaprezentują je w niecodziennej, teatralnej formule aktorzy Teatru Słowackiego - zdradza Marcin Chlanda, kurator pokazu. Przy współpracy z Agnieszką Pałką, laureatką I edycji Stypendium im. Stanisława Wyspiańskiego, twórcy roztoczą kostiumograficzną wizję przyszłości. - Barwny i estetycznie różnorodny performatywno-teatralny "Wyspiański" eksperyment połączy teatralną tradycję z żywiołem współczesności i innowacyjnym wykorzystaniem sztucznej inteligencji w dziedzinie ubioru - zapowiada Chlanda.

Czas na młodych

Druga festiwalowa sekcja, Paradiso, prezentuje poszukiwania młodych twórców teatru. W tym roku wśród nich najliczniej reprezentowani będą artyści związani z Krakowem.

Przed widzami jedenaście spektakli: dwie tegoroczne premiery Teatru Łaźnia Nowa: "Materiały do Medei" Jakuba Porcariego i "Równina wątłych mięśni" Renaty Piotrowskiej-Aufret, dwa przedstawienia z Teatru Nowego Proxima: "Opportunity" Agaty Koszulińskiej oraz "To my jesteśmy przyszłością!" Jakuba Skrzywanka, spektakle dyplomowe (Miry Mańki, Radka Stępnia, Karola Klugowskiego i Radosława B. Maciąga), których premiera odbyła się pod wspólnym tytułem "Niepodległości" na deskach Narodowego Starego Teatru. W programie również: "Święta Joanna" Moniki Strzępki, "Burza" Grzegorza Jarzyny i "Nie jedz tego! To jest na święta!" Mariusza Grzegorzka.

12. Międzynarodowy Festiwal Teatralny "Boska Komedia" 2019 od 6 do 15 grudnia. Program i bilety na boskakomedia.pl

POLECA KRYTYK TEATRALNY JOANNA TARGOŃ

"Masakra" - spektakl taneczny. Temat: tańce latynoamerykańskie. Paweł Sakowicz, choreograf i tancerz (na ubiegłorocznej Boskiej Komedii oglądaliśmy jego solo "Jumpcore") tańczył je przez dziesięć lat. W "Masakrze" razem z czterema tancerkami (Karoliną Kraczkowską, Agnieszką Kryst, Ramoną Nagabczyńską, Izą Szostak) bada "latino": co się kryje pod kiczowatą powierzchnią tych tańców?

"Rewolucja, której nie było". Justyna Sobczyk i Teatr 21, który tworzą osoby z zespołem Downa, przygotowali ten spektakl w reakcji na ubiegłoroczny protest w Sejmie osób z niepełnosprawnościami i ich rodziców. Nie o zrekonstruowanie protestu tutaj jednak chodzi, ale o uruchomienie krytycznego myślenia. Środki do tego użyte są niepoważne (pisano o komedii, farsie, kabarecie), ale temat jak najbardziej poważny.

"Lwów nie oddamy". Przygotowując spektakl w rzeszowskim Teatrze im. Wandy Siemaszkowej, Katarzyna Szyngiera i Mirosław Wlekły rozmawiali we Lwowie i Rzeszowie z Polakami i Ukraińcami (powstał z tego reportaż). Jak Ukraińcy widzą Polaków, a Polacy Ukraińców? Jak historia determinuje te opinie?

"Trojanki". Przejrzałam recenzje z "Trojanek" i nie wiem, czy spektakl Jana Klaty jest polityczny, czy niepolityczny; czy reżyser interpretuje Eurypidesa, czy tylko mówi to, o czym mówi autor; czy język Klaty się wyczerpał, czy też zabrzmiał z nową siłą. Rozrzut opinii jest duży, trzeba więc sprawdzić i wyrobić sobie własną.

"Capri - wyspa uciekinierów". Podobnie jest z "Capri" Krystiana Lupy. Zachwyty sąsiadują z narzekaniami, że tak się już teatru nie robi. Ale sześciogodzinna (z jedną przerwą) wędrówka po wojennej i tużpowojennej Europie jest fascynująca, dręcząca jak zły sen, w którym do głosu dochodzi to, czego się boimy i co chętnie byśmy ukryli jak najgłębiej.»

e-teatr.pl - wortal teatru polskiego © Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego