Warszawa. Odkrycie w Teatrze Baj. Kim była Mina Rotblatowa?

Na ścianie jednego z pomieszczeń remontowanego Teatru Baj na Pradze spod tynku wyłonił się historyczny napis: "Sala imienia Miny Rotblatowej".

«Inskrypcja ukazała się podczas usuwania starego tynku przez ekipę remontową. O znalezisku poinformował na swoim facebookowym profilu Michał Krasucki, stołeczny konserwator zabytków. "Kim była wspomniana Mina Rotblat? Nasze małe śledztwo wykazało, że prawdopodobnie fundowała budowę przytułku dla dzieci przy ul. Jagiellońskiej, znanego jako Gmach Wychowawczy Warszawskiej Gminy Starozakonnych im. Michała Bergsona. Pochowana jest na cmentarzu żydowskim przy ul. Okopowej. Dowiadujemy się, że nosiła panieńskie nazwisko Rosenberg, była dwukrotnie zamężna (I voto Prużan, II voto Rotblat), a zmarła 10 listopada 1919 r. w wieku 57 lat. Z inskrypcji na jej nagrobku wyczytamy także, że była >>orędowniczką ubogich i cierpiących<< - napisał Michał Krasucki.

Renesans na Pradze

Gmach Wychowawczy Warszawskiej Gminy Starozakonnych im. Michała Bergsona przy Jagiellońskiej 28 wzniesiono w latach 1911-1914 według projektu Henryka Stifelmana i Stanisława Weissa. Projektanci "ubrali" go w kostium nawiązujący do architektury polskiego renesansu. Głównym fundatorem budynku był zamożny kupiec i filantrop Michał Bergson, potomek słynnego kupca i bankiera Szmula Jakubowicza zwanego Zbytkowerem, właściciela gruntów na praskim brzegu Wisły. Gmach mieścił instytucje wychowawczo-oświatowe dla żydowskich dzieci: ochronkę (dla 150 podopiecznych), szkołę z internatem (550 uczniów), przytułek dzienny (100 maluchów w wieku od dwóch do pięciu lat), a także mieszkania dla personelu i biura praskiego wydziału dobroczynności. W jednym z większych pomieszczeń znajdowała się bóżnica. W czasie okupacji pracownicy i wychowankowie musieli opuścić to miejsce i przenieść się do getta. Po wojnie w budynku ulokowały się instytucje żydowskie. Bóżnicę przebudowano na potrzeby Teatru Żydowskiego, ale w 1948 r. utworzono tu Państwowy Teatr Lalki i Aktora Baj. W pozostałych pomieszczeniach urządzono przedszkole i mieszkania.

Napis do przeniesienia

Kapitalny remont i modernizacja gmachu należącego obecnie do miasta rozpoczęły się w ubiegłym roku. Na czas trwania prac wyprowadzono stąd Teatr Baj (obecnie gra spektakle gościnnie w innych miejscach) i przedszkole nr 183 (przeniesiono je tymczasowo na ul. Namysłowską), a lokatorom 15 mieszkań zaoferowano lokale zastępcze. Po powrocie na Jagiellońską Teatr Baj będzie miał trzy nowoczesne sale: główną na parterze ze 180 miejscami na widowni i sceną wyposażoną w zapadnię do zmiany dekoracji oraz dwie kameralne na pierwszym i trzecim piętrze przeznaczone dla grup po 25 osób. Na drugim piętrze przewidziano przestrzeń wystawowo-edukacyjną z Muzeum Lalek. Do budynku wróci także przedszkole. Powiększy się o dwa oddziały, dzięki czemu będzie mogło przyjąć 160 dzieci. Budynek ma być gotowy do oddania na początku przyszłego roku. Co stanie się z odkrytym napisem "Sala imienia Miny Rotblatowej"? - Według ustaleń z mazowieckim wojewódzkim konserwatorem zabytków ma być przeniesiony na bardziej eksponowaną ścianę, bo w jego obecnym miejscu wypadnie szyb windowy - odpowiada stołeczny konserwator Michał Krasucki.»

e-teatr.pl - wortal teatru polskiego © Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego