powiększwersja do drukupoleć znajomemu

Kosmos Krystiana Lupy

Krystian Lupa gigantem jest. No tak, niby wszyscy o tym wiemy, ale uderza mnie to za każdym razem, zarówno kiedy oglądam kolejne jego przedstawienie, jak i kiedy czytam jego wypowiedzi publiczne, czy dokonania literackie - pisze Ewa Gałązka

Tak też było w trakcie lektury dwujęzycznej polsko-angielskiej książki Krystiana Lupy i Łukasza Maciejewskiego "Koniec świata wartości/The End of the World of Values" wydanej przez Państwową Wyższą Szkołę Filmową, Telewizyjną i Teatralną w Łodzi (z której nota bene Krystian Lupa został wyrzucony za "brak talentu").

Na publikację składają się głównie wywiady Łukasza Maciejewskiego, które przeprowadził z Krystianem Lupą przede wszystkim dla "Notatnika Teatralnego", ale także dla "Dziennika", "Machiny", "Filmu" i innych czasopism. Znalazły się tu też recenzje, materiały przygotowywane dla programów teatralnych, eseje o teatrze Krystiana Lupy, szkice o "jego" aktorach (Piotrze Skibie, Adamie Nawojczyku) oraz wywiady z aktorami (Janem Fryczem, Piotrem Gancarczykiem, Anną Polony). Poza wymienionymi tekstami możemy przeczytać fragmenty z "Dziennika" Krystiana Lupy.

Teksty z lat 2004-2014 zamieszczone w tym tomie oscylują wokół najważniejszych dla teatru Lupy nazwisk pisarzy: Bernharda, Musila, Brocha, Dostojewskiego, Czechowa. Obaj rozmówcy podejmują tematy dotyczące m.in. kryzysu kultury europejsko-chrześcijańskiej, działań polityków, kondycji aktora, pracy ze studentami w PWST w Krakowie, nagości w teatrze, osobowości uczniów Lupy (Jan Klata, Maja Kleczewska). Artysta wspomina dzieciństwo i pierwszy etap swojej twórczości. Mówi o fascynacji Pablem Picasso, Konradem Swinarskim i polemice z jego sztuką, okres zainteresowania pop-artem. Sporo tekstów dotyczy przedstawień, które w tym okresie realizował Krystian Lupa: "Factory 2", "Persona. Ciało Simone", "Persona. Tryptyk/Marylin".

"Picasso fascynuje mnie swoją intuicją artystyczną. Przejąłem jego przekonanie, że droga artystyczna polega na uporczywym wyrzucaniu wszystkiego, co zaczyna mijać swoje apogeum i przechodzić w pozorne spełnienie" - mówi Krystian Lupa w pierwszym z publikowanych w książce wywiadów. Nie powielać samego siebie, drążyć, szukać - to jego motto artystyczne. "- od kilku lat - niemal za każdym razem ryzykuje prawie wszystko: swoje nazwisko i renomę, żeby pokazać, że teatr jest dla niego nieustannym twórczym eksperymentem" - pisze o twórcy Łukasz Maciejewski. W książce jesteśmy świadkami tych poszukiwań. Rozważania Krystiana Lupy dotyczące kondycji aktora, czynników wpływających na powstawanie przedstawień, poszczególnych postaci, przyprawiają o zawrót głowy. Są tak dogłębne. Pokazują jak daleko poza utartymi drogami myśli chadza jego myślenie.

Charakteryzując twórczość Krystiana Lupy, Jan Frycz zauważa: "- Skrajność używanych środków, bezwzględność wobec mód i oczekiwań, brutalność wobec siebie. Nie robi niczego na poklask. W jego teatrze chodzi o wszystko."

Tej książki nie da się ot tak przeczytać. Teksty są gęste, wiją się meandrami, zmuszają do refleksji, zapadają głęboko w pamięć, uruchamiają wyobraźnię. Dotyczą kondycji nie tylko współczesnego artysty, ale i współczesnego człowieka. Mamy w nich cały kosmos Krystiana Lupy.

**

Krystian Lupa, Łukasz Maciejewski, "Koniec świata wartości/The End of the World of Values", Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa Telewizyjna i Teatralna, Łódź 2017.