powiększwersja do drukupoleć znajomemu

Z Jerzym Pilchem o wszystkim

W 2016 r. ukazały się dwie biografie (a ściśle rzecz biorąc biografia i wywiad-rzeka) Jerzego Pilcha. Biografia Katarzyny Kubisiowskiej "Pilch w sensie ścisłym. Biografia" i książka "Zawsze nie ma nigdy. Jerzy Pilch w rozmowach z Eweliną Pietrowiak" - pisze Ewa Gałązka.

Jerzy Pilch dowiedziawszy się, że wydawnictwo dało Kubisiowskiej dwa lata na napisanie jego biografii zażartował do autorki: "Kurwa, czyli liczą na to, że zdążę umrzeć, zanim to napiszesz". Może dlatego, zresztą w tajemnicy przez Kubisiowską, zgodził się na równoległe rozmowy z Pietrowiak?

Tak czy owak po przeczytaniu obydwu książek zdecydowanie polecam wywiad-rzekę, a odradzam czytanie biografii. Kubisiowska skupiła się na informacjach biograficznych, ogołociła Jerzego Pilcha z ironii i wieloznaczności, którą charakteryzuje się jego proza. Generalnie powstał portret mało ciekawego osobnika.

Pietrowiak natomiast przeprowadza z Pilchem kilkadziesiąt rozmów na przeróżne tematy, ale rzecz jasna tematem numer jeden jest On - Jerzy Pilch. Jak żyje, co myśli, co czyta, z kim rozmawia?

Ewelina Pietrowiak rozpoczyna rozmowy od pytań o pierwsze książki, o ważne książki, o książki w ogóle. W odpowiedziach pojawiają się wspomnienia o bibliotekach dzieciństwa i młodości, ale też wychodząc od tematu bibliotek, w dygresjach pojawiają się wspomnienia o przyjaciołach: Marianie Stali, Henryku Markiewiczu, Tadeuszu Słobodzianku. Kolejne rozmowy dotyczą pierwszych prób literackich Pilcha, entourage'u, który go otacza przy pisaniu, autokreacji, sposobu kompozycji jego prozy, "politykowania" w latach 90., znajomości z Wisławą Szymborską i Kornelem Filipowiczem, seksizmu w literaturze, jego choroby, samotności, alkoholu, miasta Wisły, rodziny, dzieciństwa, inspiracji literackich, powiązania małego wzrostu pisarzy z ich wspaniałymi dokonaniami, śmierci, teatru, krakowskiego okresu życia, Warszawy, piłki nożnej, ekranizacji jego prozy, podróży, kobiet, poczucia humoru. Uff. Podaję tematy rozmów w kolejności pojawiania się w książce. Nie ma tu żadnego klucza. Są swobodne rozmowy dwojga przyjaciół (Ewelina Pietrowiak była onegdaj partnerką Jerzego Pilcha). A że jestem pilchożerna z przyjemnością zanurzyłam się w te rozważania.

Książkę kończy Epilog, w którym Jerzy Pilch podaje wymyślony przez siebie argument teologiczny: "Otóż gdyby nie choroba, to najprawdopodobniej, a może nawet - dajmy sobie spokój z prawdopodobieństwem, bo na pewno - ja dalej byłbym w szponach nałogu. Co pewien czas bym się w to zanurzał, tak jak się zanurzałem, z coraz gorszymi skutkami. Prawdopodobieństwo, że prędzej czy później znaleziono by mnie martwego, było wielkie. Pan Bóg, jeśli oddać sprawę w Jego ręce, przyglądał się mojemu przypadkowi i mówił tak: "Jedyną rzeczą, która może mu trochę pomóc, jest Parkinson. Bo na Parkinsona będzie chorował dłużej".

Jerzy Pilch na szczęście nadal żyje i pisze i... rozmawia. W tym roku wyszły jego kolejne rozmowy z Eweliną Pietrowiak - "Inne ochoty". O tej książce już wkrótce.

***

"Zawsze nie ma nigdy. Jerzy Pilch w rozmowach z Eweliną Pietrowiak", Wydawnictwo Literackie, Kraków 2016.

Katarzyna Kubisiowska, "Pilch w sensie ścisłym. Pierwsza biografia", Znak, Kraków 2016.