powiększwersja do drukupoleć znajomemu
Zobacz film

Kraj. Baletowa komedia z dożynkami w tle

"Jasny Potok" - jak i inne dzieła Szostakowicza naznaczone piętnem socrealizmu - nie miał łatwego żywota. Przywrócony w 2003 roku moskiewskiej scenie, okazuje się beztroską komedią, obfitującą w zwariowane przebieranki i mnóstwo tańca. Spektakl z Teatru Bolszoj, transmitowany na cały świat w 2012 roku, będzie można ponownie obejrzeć w polskich kinach 6 listopada.

Mało kto wie, że Szostakowicz, zanim zdecydował się tworzyć dla baletu, poznał sztukę tańca od podszewki - jako akompaniator na próbach. W momencie pisania "Jasnego Potoku" był więc doświadczonym kompozytorem baletowym, choć trochę niefortunnym: pierwszy jego balet, "Złoty Wiek", wystawiony w 1930 roku, wytrzymał na scenie ledwo 12 spektakli i został zdjęty przez cenzurę, a drugi - "Śruba" (industrialny, który rozpoczął współpracę kompozytora z choreografem Fiodorem Łopuchowem) - usunięto z afisza zaraz po prapremierze.

W "Jasnym Potoku" Szostakowicz postanowił odejść od "dram-baletu", który miałby na poważnie opowiadać o sowieckiej rzeczywistości, i stworzyć coś służącego czystej rozrywce: dzieło, w którym taniec będzie pojawiał się w scenach naturalnie do tańca nawiązujących, a muzyka także będzie miała głównie walor rozrywkowy i taneczny. Stąd w libretcie połączenie dwóch sfer i dwóch rodzajów tańca: ludowych pląsów kozaków z Kubania i kołchozowych traktorzystów oraz baletowych popisów brygady artystycznej ze stolicy. Fiodor Łopuchow opowiada w swojej książce "Wyznania choreograficzne", jak powstawała jedna z solówek tego baletu: "Pokazywałem Szostakowiczowi ruchy i umówiliśmy się, że przy pisaniu muzyki będzie się on wzorował na wiolonczelowym solo z aktu nereid ze Śpiącej królewny, oczywiście bez jakiegokolwiek cytowania".

Pierwsza wersja w choreografii Łopuchowa została dobrze przyjęta w Leningradzie (1935), ale już na moskiewskiej scenie spotkała się z ostrą krytyką jako zbyt błaha i za mało socrealistyczna. Prasowa nagonka na Szostakowicza, w której przodowała "Prawda", zniszczyła i kompozytora, i jego dzieła. "Wyschły potok" i "baletowe kłamstwo" - to najłagodniejsze określenia, jakimi obdarzyła sowiecka krytyka "Jasny Potok". Po tym wszystkim Szostakowicz już nie powrócił do pracy dla baletu, a Łopuchow tylko cudem utrzymał swoje stanowisko w Tatrze Małym. Dopiero po wojnie trafił do Teatru Maryjskiego (wtedy Kirowa). Mniej szczęścia miał współautor libretta Adrian Piotrowski, który trafił do łagru, z którego już nie powrócił...

Na scenę "Jasny Potok" zawitał ponownie dopiero w 2003 roku dzięki Aleksiejowi Ratmańskiemu, najbardziej znanemu dziś rosyjskiemu choreografowi. Balet opowiada komiczną historię dwóch przyjaciółek ze szkoły baletowej. Jedna z nich, Zina, mieszka i pracuje w kołchozie Jasny Potok, druga, zawodowa balerina ze stolicy, przypadkowo przyjeżdża tam z występami z okazji dożynek. Aby wybadać wierność męża Ziny, kobiety na jeden wieczór zamieniają się rolami, co prowadzi do szeregu zabawnych sytuacji. W tle barwna paleta charakterystycznych postaci rodem z socrealistycznej literatury, przebieranki i mężczyzna na pointach. Tańczą Swietłana Łunkina jako Zina, Michaił Łobuchin jako jej mąż Piotr, Maria Aleksandrowa jako Balerina i Rusłan Skworcow jako Tancerz, jej partner.

Rozpowszechnianiem spektakli z cyklu "Bolshoi Ballet Live" na terenie Polski zajmuje się dystrybutor najwyższej jakości kontentu alternatywnego dla kin, w tym transmisji HD LIVE i retransmisji HD z najlepszych teatrów i sal koncertowych świata, będący jednym ze światowych pionierów w tym zakresie. Marka www.nazywowkinach.pl została ustanowiona przez firmę CIKANEK FILM, działającą obecnie w 14 krajach Europy Centralnej i Wschodniej, a powstałą w roku 2007, by kreować i rozwijać rodzący się właśnie fenomen transmisji do kin spektakli i koncertów. Rocznie firma w samej tylko Polsce sprzedaje ponad 100.000 biletów.

***

Gdzie oglądać "Jasny Potok":

6 listopada

Bydgoszcz | Multikino

Dąbrowa Tarnowska | kino Sokół

Gdańsk | Multikino

Gdynia | Multikino

Katowice | kinoteatr Rialto

Konin | kino Oskard

Kielce | Multikino

Koszalin | Multikino

Kraków | Multikino

Lublin | Multikino

Łódź | Łódzki Dom Kultury (kino Szpulka)

Olsztyn | Multikino

Oświęcim | Oświęcimskie Centrum Kultury (Nasze Kino)

Poznań | Multikino Malta

Szczecin | Multikino

Warszawa (1) | kino Praha

Warszawa (2) | Multikino Złote Tarasy

Wrocław | kino Nowe Horyzonty

Zabrze | Multikino

13 listopada Łuków | kino Łuków

27 listopada Limanowa | Limanowski Dom Kultury (kino Klaps)

***

Dmitrij Szostakowicz (1906-1975)

"Jasny Potok"

Balet komiczny w dwóch aktach (1935)

Libretto (1935): Adrian Piotrowski i Fiodor Łopuchow

Premiera niniejszej inscenizacji (w obecnej redakcji choreograficznej) Teatru Bolszoj (Państwowego Akademickiego Wielkiego Teatru Rosji): 18 kwietnia 2003

Retransmisja spektaklu zarejestrowanego 29 kwietnia 2012: 6 listopada 2016 | niedziela | 16:00

Obsada:

Swietłana Łunkina jako Zina, mieszkanka kołchozu

Michaił Łobuchin jako młody agronom Piotr, jej mąż

Maria Aleksandrowa jako Balerina ze stolicy

Rusłan Skworcow jako Tancerz, jej partner

Denis Sawin jako Akordeonista

Aleksiej Łoparewicz jako Stary wczasowicz, mieszkaniec daczy

Pierwsi tancerze, soliści, koryfeje i zespół baletowy oraz orkiestra Teatru Bolszoj

Paweł Sorokin dyrygent

Realizatorzy:

Aleksiej Ratmański choreografia

Boris Messerer scenografia i kostiumy

Aleksandr Rubcow światło

***

Streszczenie libretta (2003)

Akt pierwszy

Obraz pierwszy

Wczesna jesień w kołchozie Jasny Potok położonym gdzieś na Kaukazie. Na święto dożynek ze stolicy przyjeżdża tzw. brygada artystyczna, jakie w czasach radzieckich krążyły po kraju. Artystów witają m.in. agronom-praktykant Piotr i jego żona Zina. Ze stolicy przyjechał Akordeonista i Balerina z partnerem. Okazuje się, że to przyjaciółka Ziny z dzieciństwa, kiedy obie chodziły do szkoły baletowej. Dziewczęta wspominają. Zina przedstawia przyjaciółce swojego męża. Piotr jest tak oczarowany moskiewską tancerką, że wzbudza to zazdrość w Zinie.

Obraz drugi

Pod wieczór mieszkańcy kołchozu i artyści zaczynają przygotowania do święta dożynek, które ma się odbyć nazajutrz. Stołeczni artyści przywieźli prezenty dla wyróżniających się pracowników kołchozu: gramofon i jedwabną sukienkę dla najlepszej dojarki. Rozpoczynają się tańce. Nawet wczasowicze, mieszkańcy daczy, przyłączają się, wykonując chaconne, starodawny taniec hiszpański. Zebrani układają program jutrzejszego występu, Dojarka tańczy z Traktorzystą, a Akordeonista z kołchozową dziewczyną Galą. Tancerze ze stolicy, jeszcze w swych codziennych strojach, także prezentują taniec. Stary wczasowicz zachwyca się urodą Baleriny, zaś jego żona - Tancerza. Piotr również jest pod urokiem Baleriny, co doprowadza Zinę do płaczu, jednak jej przyjaciółka zapewnia ją, że nie ma zamiaru reagować na zaloty jej męża. Dziewczęta wpadają na pomysł odegrania qui pro quo: Balerina przebierze się w męski kostium i pójdzie na randkę z Wczasowiczką, jej partner w stroju baleriny pójdzie na spotkanie z jej podstarzałym mężem, a Zina przebierze się w strój przyjaciółki i spotka się pod osłoną nocy z własnym mężem, aby wytknąć mu niewierność.

Akt drugi

Obraz trzeci

Ciepła noc, polana otoczona krzewami. Kołchozowa młodzież spotyka się, nadchodzą też mieszkańcy daczy. Oni i Piotr przypominają swoim nowym sympatiom o umówionych randkach i odchodzą. Zebrani przygotowują żart: przebierają Tancerza w baletowy strój sylfidy, Balerinę w męskie ubranie, a Zinę w sceniczny strój Baleriny. Traktorzysta dla żartu zakłada kostium psa i oferuje opiekę Gali, która umówiła się na randkę z Akordeonistą. W końcu Akordeonista orientuje się, że z niego zażartowano, ale przyłącza się do reszty spiskowców. Następuje ciąg komicznych randek przebierańców z ich wielbicielami. Balerina w stroju męskim spotyka się z Wczasowiczką, którą przegania Traktorzysta przebrany za psa. Stary wczasowicz, amator młodej Baleriny, otrzymuje spotkanie z sylfidą o męskim ciele, a zachwycony Piotr spotyka się ze "stołeczną tancerką", nie rozpoznając w niej swej własnej, skromnej na co dzień, żony. Odbywa się nawet pojedynek między Baleriną przebraną w męski strój a Starym wczasowiczem, w którym "stołeczny tancerz" pada niby to zabity. Na szczęście wkrótce mieszkańcy daczy zaczynają rozumieć, że tylko z nich zażartowano, a ogólny taniec kończy tę zwariowaną noc.

Obraz czwarty

Następnego dnia odbywają się dożynki. Wszyscy czekają na występy tancerzy. Szczególnie Piotr nie może się doczekać tańca Baleriny, którą (jak mu się wydaje) spotkał w nocy w lesie. I rzeczywiście - rozpoczyna się występ, ale tańczy nie jedna Balerina, a dwie, obie w maskach. Na koniec okazuje się, że drugą jest żona Piotra - Zina. Młody agronom musi mocno przepraszać żonę, która okazała się nie tylko pracowitą mieszkanką kołchozu, ale również zachwycającą tancerką. Ogólna zabawa godzi wszystkie urazy i wieńczy święto dożynek w Jasnym Potoku.

Przedstawienie trwa około 2 godzin (w tym 1 przerwa).